Rockefeller Üniversitesi araştırmasında Ooceraea biroi adlı, eşeysiz üreyen karıncalar kullanıldı. Araştırmacılar genetik olarak benzer hatlar oluşturup bunları karıştırdı. Kimyasal analizler, kolonilerin aynı mammsı bileşenleri farklı oranlarla birleştirip her koloniye özgü koku profilleri oluşturduğunu buldu. Başlangıçta karıncalar yabancı genotiplere karşı agresif davranıyordu.
Deneyde genç ve zayıf kimyasal profilli karıncalar başka kolonilere yerleştirildi. Bir aylık sürekli maruziyetten sonra bunlar bakıcı koloninin kokusuna benzedi ve artık saldırıya uğramadı. Ancak yumurta aşamasında ayrılan karıncalar kendi genotiplerini kabul etmeye devam etti. Temas kesilirse agresyon yaklaşık bir hafta içinde geri döndü; kısa, aralıklı karşılaşmalar ise hoşgörüyü korudu. Beş gün sonrasında devam eden hoşgörü, kısa süreli uyaran duyarsızlaşmasından daha uzun süreli bir kokusal belleğe işaret ediyor.
Zor kelimeler
- eşeysiz — cinsel eşe ihtiyaç olmadan çoğalma şekli
- genotip — canlının genlerinde bulunan özellikler bütünügenotiplere, genotiplerini
- kimyasal — moleküllerle ilgili, maddeye ait özellik
- maruziyet — bir şeye sürekli ya da uzun süre temas etme durumumaruziyetten
- hoşgörü — başkalarını kabul etme, saldırmama tutumuhoşgörüyü
- duyarsızlaşma — belirli uyarana karşı tepkinin azalması süreciduyarsızlaşmasından
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Sence neden karıncalar kokulara göre farklı davranıyor olabilir? Kısa anlat.
- Bir ay boyunca başka bir grubun kokusuna maruz kalsan sen ne hissederdin? Kısa yaz.
- Kısa, aralıklı karşılaşmalar hoşgörüyü korumuş. Günlük yaşamında buna benzer bir örnek verebilir misin?
İlgili makaleler
Uganda: Bilim ve teknoloji sistemlerini değiştirme çağrısı
21 Haziran’da yayımlanan bir ulusal rapor, Uganda’nın orta gelir düzeyine hızlı geçişi için bilim, teknoloji ve yenilik sistemlerinde reform gerektiğini söylüyor. Rapor cinsiyet farklarına, fonlama sorunlarına ve özel sektör işbirliğine dikkat çekiyor.
Kök hücrelere nanocicek ile daha fazla mitokondri sağlanması
Texas A&M mühendisleri nanocicek adı verilen nanoparçacıklarla kök hücrelerin mitokondri üretimini artırdı ve bu mitokondrileri yaşlanan veya hasarlı hücrelere aktardı; bu sayede hücreler enerji ve işlevlerini geri kazandı.
