Uluslararası Kadınlar ve Kızlar Bilimde Günü'nde yayımlanan analiz, International Science Council (ISC), InterAcademy Partnership (IAP) ve Standing Committee for Gender Equality in Science (SCGES) tarafından yapıldı. Araştırma 136 bilim örgütünün verilerini ve yaklaşık 600 bilim insanının anket yanıtlarını kullandı. Çalışma, 2025'te akademi üyelerinin yaklaşık yüzde 19'unun kadın olduğunu; 2015'te bu oranın yüzde 12 olduğunu ortaya koydu. Rapor artışı "çok sınırlı" olarak nitelendiriyor ve son beş yılda belirgin ilerleme olmadığını belirtiyor.
Liderlikteki eşitsizlikler dikkat çekiyor: yalnızca beşte bir akademi kadın liderliğinde, neredeyse yarısında başkan yardımcıları veya eş-başkanlar arasında kadın yok. Rapor gayriresmî ağların kimin lider olarak önerileceğini hâlâ etkilediğini; ayrıca kadınların ayrımcılık veya taciz bildirme olasılığının erkeklere göre 2,5 kat daha yüksek olduğunu ve kötü davranışla mücadele mekanizmalarına daha az güvendiklerini vurguluyor.
Rapor, cinsiyet eşitliğini yönetişim, bütçe ve stratejiye yerleştirmeyi; açık planlar, hesap verebilirlik ve finansman sağlamayı öneriyor. IAP koordinatörü Peter McGrath, eşitliğin örgütlerin "DNA'sına" yerleştirilmesi gerektiğini ve bunu tüzüklere koyma, yönetsel sorumluluk atama, özel komiteler kurma, kalıcı faaliyetleri finanse etme ve düzenli ilerleme raporlamasıyla sağlamanın önemini vurguladı. Ayrıca raporda akademilerin yaklaşık üçte ikisinde cinsiyetle ilgili politika belgeleri bulunduğu; biraz üzerinde bir kısmının girişimler yürüttüğü ve yüzde 10'dan azının ayrılmış bir bütçeye sahip olduğu kaydedildi.
- Rapor ayrıca bölgesel farklılıklara dikkat çekiyor.
- Latin Amerika ve Asya-Pasifik'in bazı kesimleri en yüksek kadın üye oranlarını gösteriyor.
- Ayrı çalışmalar taciz, dışlama ve anneliğe bağlı cezalandırmayı da rapor ediyor.
Zor kelimeler
- yönetişim — kurumlarda karar alma ve yönetme biçimi
- hesap verebilirlik — yapılan işlerin sonuçlarının açıklanması ve sorumluluk
- tüzük — bir kurumun yazılı kural ve düzenlemeleritüzüklere
- ayrımcılık — kişilere cinsiyet veya özellikleri nedeniyle kötü davranma
- taciz — istemediği halde yapılan rahatsız edici davranış
- koordinatör — bir çalışmayı veya projeyi yöneten kişikoordinatörü
- girişim — belirli bir amaç için yapılan faaliyet veya projegirişimler
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Raporun 'çok sınırlı' ilerleme tespiti sizce neden önem taşıyor? Kısa bir gerekçe verin.
- Akademilerin cinsiyet eşitliğini "DNA'sına" yerleştirmek için raporda önerilen adımlardan hangilerini önceliklendirirdiniz? Neden?
- Bölgesel farklılıklar ve Latin Amerika ile Asya-Pasifik'in bazı kesimlerinde yüksek kadın üye oranları bulunması sizce ne gibi nedenlere dayanıyor olabilir?
İlgili makaleler
Köklerin sıkışmış toprakta ilerleme yöntemi
Araştırma, sıkışmış toprakta köklerin nasıl yapısal değişiklikler yaparak ilerlediğini açıklıyor. Kökler şişip dış katmanlarını güçlendiriyor, bir transkripsiyon faktörünün yükseltilmesi nüfuz yeteneğini artırıyor; sonuçlar Nature dergisinde yayımlandı.
Manyetik Rezonansta (MRI) Yeni Fiziksel Model
Rice Üniversitesi ve Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı araştırmacıları, moleküler hareketleri MRI sinyalleriyle ilişkilendiren fizik tabanlı bir model geliştirdi. Çalışma The Journal of Chemical Physics dergisinde yayımlandı ve kod açık kaynak verildi.
