Hollanda Radboud University Medical Centre ile Tanzanya KCMC University ortaklığıyla yapılan çalışmada Tanzanya’dan 77 sağlıklı erkek incelendi. Katılımcılar kentsel ve kırsal yerleşimlerden geldi ve iki hafta boyunca belirlenen dört rejimden birini uyguladı: Chagga halkının geleneksel bitki temelli diyeti, kısa süreli Batı diyeti, günlük fermente muz içeceği mbege ve alışılmış diyetlerini koruyan kontrol grubu.
Geleneksel diyet örnekleri finger millet lapası, taro, ugali, okra ve mchicha gibi yerel bitki temelli gıdaları içeriyordu. Batı diyeti ise sosis, beyaz ekmek, patates kızartması, yumurta ve bisküvi gibi işlenmiş ürünlere dayanıyordu. Araştırmacılar immün fonksiyon, kan iltihap belirteçleri ve metabolik göstergeleri müdahale sonrası ve dört hafta sonra ölçtü.
Sonuçlar, Batı diyetine geçenlerde iltihap proteinlerinin yükseldiğini ve enfeksiyonlara karşı bağışıklık etkinliğinin azaldığını gösterdi. Geleneksel Afrika diyetini benimseyenlerde ise iltihap düzeyleri düştü; bu değişikliklerin bir kısmı diyet sona erdikten sonra dört hafta boyunca sürdü. Quirijn de Mast, diyetin bağışıklık varyasyonuyla ilişkili en güçlü faktörlerden biri olduğunu belirtti ve Kuzey kaynaklı kılavuzların bölgeye uyarlanması gerektiğini vurguladı.
Çalışma aynı zamanda Sahra Altı Afrika’da bulaşıcı olmayan hastalıkların arttığı bir dönemde önem taşıyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre kardiyovasküler hastalıklar Afrika’daki bulaşıcı olmayan hastalıklarla ilişkili ölümlerin yüzde 37’sini ve tüm ölümlerin yaklaşık yüzde 13’ünü oluşturuyor. Afrika küresel kanser insidansının yüzde 5.7’sine karşılık gelirken kanser ölümlerinin yüzde yediden fazlasını oluşturuyor ve kanser ölüm oranlarının önümüzdeki 20 yıl içinde küresel ortalamayı yüzde 30 aşması bekleniyor. Gıda bilimi doçenti Silvenus Konyole bulguları, bitki temelli gıdaların antioksidan açısından zengin olduğunu ve iltihabı azaltmaya yardımcı olduğunu söyleyerek destekledi.
Zor kelimeler
- iltihap — Vücutta yaralanma veya enfeksiyonla oluşan tepki
- bağışıklık — Vücudun hastalıklara karşı savunma yeteneği
- fermente — Mikroorganizmalarla bozulmuş ya da mayalanmış
- rejim — Belirli süre uygulanan beslenme düzenirejimden
- müdahale — Araştırmada uygulanan tedbir veya işlem
- insidans — Belirli zamanda yeni vaka oranıinsidansının
- antioksidan — Vücuttaki zararlı molekülleri azaltan madde
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Kuzey kaynaklı beslenme kılavuzlarının bölgeye uyarlanması gerektiği söyleniyor. Sizce bu uyarlama nasıl yapılmalı? Örneklerle açıklayın.
- Geleneksel bitki temelli diyetlerin iltihabı azalttığı belirtiliyor. Bu tür diyet değişikliklerinin sürdürülebilir olması için hangi zorluklar ve fırsatlar vardır?
- Araştırma kısa süreli bir müdahaleyi inceledi. Dört hafta sonra bazı değişiklikler devam etti. Bu süreyle ilgili ne düşünüyorsunuz; daha uzun çalışmalara neden ihtiyaç olabilir?
İlgili makaleler
RSV için yıl boyu aşı erişimi büyük mevsimsel salgını azaltır
Science Advances'de yayımlanan çalışma, yıl boyu RSV bağışıklamasına erişimin ABD genelinde büyük mevsimsel salgın riskini azalttığını gösterdi. Araştırma kentsel ve kırsal farkları ve mevsimsel ile yıl boyu aşı programlarını karşılaştırdı.
Karaciğerde kolesterolü kontrol eden küçük RNA bulundu
Araştırmacılar, karaciğerde kolesterol üretimini etkileyen tsRNA-Glu-CTC adlı küçük bir RNA molekülünü tespit etti. Fare deneylerinde bu RNA düzeyleri kolesterolle ilişkilendi ve azaltılması kolesterolü düşürdü; insan kan örnekleri de benzer ilişki gösterdi.
Nepal'de çimento üretimi, ihracat ve çevre sorunları
2015 depremi sonrası inşaat talebi Nepal’in çimento üretimini artırdı ve ülke 2019’dan sonra kendi ihtiyacını karşıladı. Çin yatırımları ve Temmuz 2022’den itibaren Hindistan’a ihracat ekonomiyi büyütürken çevresel ve sosyal sorunlar da arttı.