School of Comics in Zenica: strips als uitwegCEFR B2
28 sep 2025
Gebaseerd op Balkan Diskurs, Global Voices • CC BY 3.0
Foto door Miguel Alcântara, Unsplash
Zenica, een stad met ongeveer 100.000 inwoners, herbergt al meer dan dertig jaar de Zenica School of Comics. De school ontstond tijdens de oorlog van 1992-1995 en fungeerde vanaf het begin als creatieve ontsnapping voor kinderen en jongeren die de harde realiteit wilden vergeten. Adnadin Jašarević richtte de school op en combineerde die rol met zijn functie als directeur van het stadsmuseum.
Sinds de start hebben ongeveer 200 jonge kunstenaars de opleiding doorlopen en ongeveer 70 daarvan zijn opgevallen in de binnenlandse en regionale stripscene. Gemiddeld doorlopen nog steeds tien studenten per jaar de school. Afgestudeerden met bredere erkenning zijn onder meer Kenan Halilović, Biljana Šafaražik en Zdravko Cvjetković; nieuwere namen zijn Filip Andronik, Milorad Vicanović, Senad Mavrić en Enis Čišić.
Er verschenen verschillende publicaties die de langdurige activiteit tonen:
- Horostop
- ZE strip
- EKO strip
- SUV – Steps in Time
Cartoonist en oud-student Zdravko Cvjetković merkt op dat slimme tablets tekenen makkelijker en sneller maakten, terwijl AI-tools ethische en esthetische vragen oproepen en de grens tussen creativiteit en automatisering kunnen vervagen. Daarnaast zijn strips minder toegankelijk geworden: ze zijn duurder en verschijnen minder in kiosken, terwijl kinderen vaker schermen gebruiken. Ondanks beperkte infrastructuur en bijna geen institutionele steun blijft de Bosnische stripwereld bestaan dankzij festivals, workshops, wedstrijden voor kinderen, webstrips en samenwerking met auteurs uit Servië, Kroatië en Slovenië.
Moeilijke woorden
- herbergen — een plaats bieden aan mensen of dingenherbergt
- ontstaan — beginnen te bestaan of gevormd wordenontstond
- ontsnapping — handeling om tijdelijk de harde werkelijkheid te vermijden
- doorlopen — een opleiding of proces helemaal afronden
- opvallen — de aandacht trekken bij anderenopgevallen
- afgestudeerde — iemand die klaar is met een opleidingAfgestudeerden
- automatisering — taken door machines of computers laten doen
- infrastructuur — basisvoorzieningen zoals gebouwen en wegen
- webstrip — stripverhaal dat op internet verschijntwebstrips
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Welke voor- en nadelen ziet u in het gebruik van AI-tools bij het maken van strips? Geef redenen.
- Hoe kan een kleine school als de Zenica School of Comics blijven bestaan zonder veel institutionele steun?
- Welke rol spelen festivals, workshops en internationale samenwerking volgens de tekst bij het voortbestaan van de Bosnische stripwereld?
Gerelateerde artikelen
AI helpt niet‑autistische mensen autistische communicatie begrijpen
Onderzoekers van Tufts ontwikkelden NeuroBridge, een AI-hulpmiddel dat niet‑autistische mensen leert hun communicatie aan te passen zodat autistische communicatie beter wordt begrepen. Het systeem werd getest en het team wil het gebruik op de campus verkennen.
Onderzoekers vinden zwakke plekken in wachtwoordmanagers
Onderzoekers van ETH Zurich onderzochten drie cloudgebaseerde wachtwoordmanagers en ontdekten meerdere aanvallen die vaak wachtwoorden konden lezen of wijzigen. Ze gaven aanbieders 90 dagen om de problemen te verhelpen en deden aanbevelingen voor betere beveiliging.
China en voedselverspilling: van bord tot productie
China heeft een groot duurzaamheidsprobleem door hoe voedsel wordt geproduceerd en gegeten. Veel eten wordt weggegooid bij banketten en thuis; campagnes en een wet proberen verspilling te verminderen, maar ook productieverliezen zijn groot.
Journalisten vragen om hulp tegen AI-nepnieuws
Journalisten uit lage- en middeninkomenslanden vroegen tijdens het Belt and Road Journalists Forum in Ganzhou een Chinese journalistenorganisatie om hulp bij het bestrijden van door AI gemaakte nepnieuws. Ze pleiten ervoor dat platforms zoals Facebook AI-inhoud duidelijk labelen.