Bài báo trên ACS Nano giới thiệu một nền tảng vắc-xin mới dùng vesicle ngoại bào (EVs) làm nền tảng đưa kháng nguyên chống virus cúm. Nhóm nghiên cứu thiết kế các phiên bản HA đảo ngược để phơi bày phần thân (stalk) của hemagglutinin, vốn được bảo tồn giữa nhiều chủng, đồng thời che khuất phần đầu HA dễ biến đổi. HA là glycoprotein bề mặt chính của virus cúm, và EVs là hạt nano tự nhiên giúp tế bào giao tiếp, do đó tương hợp sinh học cho đưa vắc-xin niêm mạc.
Trên mô hình chuột, nhóm đánh giá cả phản ứng miễn dịch tế bào và miễn dịch niêm mạc. Nhiều phiên bản vắc-xin HA-EV kích thích kháng thể phản ứng chéo hướng vào thân HA và chống lại nhiều chủng virus, đồng thời tạo phản ứng tế bào đặc hiệu mạnh và cân bằng hồ sơ Th1/Th2. Tiêm qua mũi với nhiều HA-EV đảo ngược đã mang lại khả năng bảo vệ hoàn toàn chống thử thách gây chết ở các mẫu với các virus tái tổ hợp H7N9 và H5N1, theo báo cáo của tác giả chính Wandi Zhu.
Tác giả cấp cao Bao-Zhong Wang lưu ý virus cúm tiến hóa để che giấu các cấu trúc bảo tồn và tránh hệ miễn dịch, vì vậy HA đảo ngược là chiến lược hợp lý để hướng miễn dịch vào vùng thân bảo tồn. Nhóm cũng nhắc rằng FluMist vẫn là vắc-xin niêm mạc duy nhất được FDA phê duyệt, nên vẫn cần các chiến lược niêm mạc an toàn và hiệu quả hơn. Công trình được tài trợ bởi Viện Quốc gia Dị ứng và Bệnh Truyền nhiễm (NIAID) thuộc NIH. Nguồn: Georgia State University.
Từ khó
- vesicle ngoại bào — hạt nhỏ do tế bào tiết ra, truyền tín hiệuEVs
- hemagglutinin — glycoprotein bề mặt của virus cúmHA
- kháng nguyên — phân tử gây phản ứng miễn dịch trong cơ thể
- miễn dịch niêm mạc — miễn dịch trên bề mặt niêm mạc, như mũi
- đảo ngược — làm thay đổi cấu trúc theo hướng ngược lại
- tái tổ hợp — kết hợp vật chất di truyền từ nguồn khác nhau
- tương hợp sinh học — khả năng tương thích với cơ thể sống
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ lợi ích chính của việc dùng vesicle ngoại bào làm nền tảng vắc-xin là gì?
- Khi chuyển từ thử nghiệm trên chuột sang người, những khó khăn nào có thể xuất hiện với vắc-xin niêm mạc?
- Vì sao hướng miễn dịch vào vùng thân của HA có thể giúp bảo vệ chống nhiều chủng virus cúm?
