Nhóm nghiên cứu tại Tulane University đã tạo ra vắc xin đầu tiên chứng minh khả năng bảo vệ động vật linh trưởng không phải người khỏi melioidosis; kết quả được công bố trên Nature Communications. Lisa Morici, tác giả liên hệ từ Tulane University School of Medicine, mô tả kết quả là ‘‘đáng kinh ngạc’’ và nói rằng nhóm hy vọng sẽ tiến tới thử nghiệm lâm sàng trên người sớm.
Melioidosis do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn này thường xuất hiện ở Đông Nam Á và phía bắc Australia, và gần đây được phát hiện ở vùng Vịnh (Gulf Coast region), Puerto Rico và Quần đảo Virgin thuộc Mỹ. Vi khuẩn xâm nhập qua vết thương hở, khi bị nuốt vào hoặc khi hít vào; dạng khí dung được coi là nguy hiểm nhất và khó bảo vệ nhất.
Ước tính có 165,000 ca mỗi năm trên toàn cầu, với tỉ lệ tử vong từ 20-50% vì vi khuẩn kháng nhiều kháng sinh và nguy cơ tái phát sau điều trị. Khi nhiệt độ tăng, bệnh xuất hiện ở những nơi mới, làm tăng rủi ro cho du khách và lực lượng quân đội. Burkholderia pseudomallei được xếp vào nhóm tác nhân chọn lọc Hạng 1 (Tier 1 Select Agent), nên bảo vệ con người là ưu tiên.
Vắc xin sử dụng túi màng ngoài (OMVs), tức những hạt nano do vi khuẩn tiết ra, để kích hoạt phản ứng miễn dịch. Thử nghiệm trên mẫu tế bào miễn dịch người tạo ra cả đáp ứng kháng thể và tế bào T, gợi ý vắc xin có thể hiệu quả ở người. Việc phát triển vắc xin kéo dài hơn một thập kỷ và đòi hỏi hợp tác quốc tế, với các đối tác nghiên cứu như:
- Tulane University
- Northern Arizona University
- University of California, Irvine
- Charles Darwin University
Các nhà nghiên cứu cho biết họ hy vọng sẽ đưa vắc xin vào thử nghiệm trên người và bảo vệ con người khỏi căn bệnh nguy hiểm này.
Từ khó
- melioidosis — bệnh nhiễm trùng do một loại vi khuẩn
- linh trưởng — loài động vật có họ hàng gần với người
- túi màng ngoài — hạt nhỏ do vi khuẩn tiết ra
- những hạt nano — bộ phận rất nhỏ ở kích thước nanomet
- phản ứng miễn dịch — phản hồi của cơ thể chống lại mầm bệnh
- kháng sinh — thuốc dùng để tiêu diệt hoặc ức chế vi khuẩn
- tái phát — bệnh xuất hiện lại sau khi điều trị
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Vắc xin sử dụng túi màng ngoài (OMVs) — theo bạn ưu điểm và hạn chế chính của tiếp cận này là gì? Hãy đưa ví dụ hoặc lý do dựa trên bài.
- Bài đề cập việc bệnh xuất hiện ở nơi mới khi nhiệt độ tăng. Điều này có thể ảnh hưởng như thế nào tới du lịch hoặc hoạt động quân sự, theo quan điểm của bạn?
- Nhóm nghiên cứu hy vọng tiến tới thử nghiệm lâm sàng trên người. Theo bạn, những bước chính cần thực hiện trước khi bắt đầu thử nghiệm như vậy là gì?
