Taliban và những thay đổi trong điện ảnh AfghanistanCEFR B2
15 thg 1, 2026
Phỏng theo Hasht-e-Subh Daily, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: Sohaib Ghyasi, Unsplash
Sự kiểm soát của Taliban kể từ tháng 8 năm 2021 đã làm thay đổi sâu sắc đời sống điện ảnh và văn hoá ở Afghanistan. Cuộc điều tra của Hasht-e Subh, thực hiện bởi Elina Qalam và xuất bản ngày 29 tháng 10 năm 2025, nêu nhiều biện pháp: cấm phim và chương trình truyền hình, đóng rạp, và các chỉ thị khiến phụ nữ bị loại khỏi truyền thông. Ngày 21 tháng 11 năm 2021, một chỉ thị của Bộ Truyền bá Đức hạnh đã mở đầu cho việc loại trừ này.
Taliban phá dỡ rạp Khairkhana vào ngày 22 tháng 3 năm 2023 và sau đó cho thuê rạp Aryub vào ngày 26 tháng 9 năm 2023. Ngày 13 tháng 5 năm 2025, họ chính thức giải thể Afghan Film, cơ quan nhà nước phụ trách sản xuất, hỗ trợ và lưu trữ tư liệu điện ảnh. Kho lưu trữ chứa các phim tài liệu từ đầu thế kỷ 20, ghi lại các sự kiện chính trị quan trọng, và nhiều nhà làm phim lo ngại kho tư liệu có thể bị phá huỷ.
Trong bốn năm qua, nhóm đã sản xuất chín phim và một loạt truyền hình, nhưng phụ nữ hoàn toàn vắng mặt và nhiều tác phẩm mang nội dung ủng hộ tư tưởng của Taliban, xuyên tạc chính quyền trước đây và cổ vũ bạo lực. Những nhà làm phim lưu vong gặp hạn chế tài chính, thiếu cơ sở kỹ thuật và ít cơ hội nghề nghiệp; nhiều người ở lại phải nộp kịch bản để duyệt và chịu kiểm duyệt nghiêm ngặt.
Một số nhân vật nêu lên mối lo về di sản hình ảnh mà Taliban đang xây dựng. Ví dụ, Sayed Ahmad Shekab Mousavi nói rằng nhóm đang dựng nên "một lịch sử hình ảnh cho chính họ" dựa trên kiểm duyệt và loại trừ. Những lời phản ánh này cho thấy nguy cơ mất mát tư liệu và suy giảm lâu dài của nền điện ảnh Afghanistan.
- Một vài tiêu đề phim mà cuộc điều tra ghi nhận: "Bagram Prison".
- "Pul-e Company" và "Kabul Retaining Walls".
- "State Gardener", "A Working Day of a Police Commander".
Từ khó
- kiểm soát — sự nắm quyền và điều hành một nơi
- điện ảnh — nghệ thuật và ngành làm phim
- chỉ thị — mệnh lệnh hoặc hướng dẫn chính thức
- giải thể — chấm dứt hoạt động một tổ chức
- kho lưu trữ — nơi bảo quản tài liệu và hồ sơ
- lưu vong — sống xa quê vì lý do chính trị
- kiểm duyệt — sàng lọc nội dung trước khi công bố
- di sản hình ảnh — những tư liệu thị giác để lại cho đời sau
- xuyên tạc — diễn đạt sai sự thật hoặc bóp méo
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ việc giải thể Afghan Film sẽ ảnh hưởng thế nào đến việc ghi chép lịch sử và văn hoá của Afghanistan? Hãy nêu vài hệ quả có thể xảy ra.
- Những nhà làm phim lưu vong gặp khó khăn tài chính và thiếu cơ sở kỹ thuật. Bạn đề xuất những giải pháp thực tế nào để hỗ trợ họ?
- Việc loại trừ phụ nữ khỏi truyền thông có thể gây ra hậu quả xã hội dài hạn nào? Nêu vài ví dụ và giải thích ngắn.
Bài viết liên quan
Trung Quốc ra chiến dịch xóa nội dung tiêu cực trên mạng
Cơ quan Quản lý Không gian Mạng Trung Quốc bắt đầu chiến dịch hai tháng từ ngày 22 tháng 9 để gỡ nội dung bị cho là kích động đối kháng, bạo lực và tâm lý tiêu cực. Trong tuần sau, bốn KOL nổi tiếng bị cấm và nhiều bài bị xóa.
