Nghiên cứu sử dụng chụp CT và phần mềm xử lý hình ảnh để tái tạo khoang não của pterosaur và so sánh các mẫu này với họ hàng gần cũng như các loài cổ khác. Nhóm nghiên cứu tập trung vào hình dạng và kích thước các vùng não liên quan đến thị giác, đặc biệt là thùy thị giác, vì đây là phần quan trọng cho nhận thức không gian khi bay.
Kết quả cho thấy một họ hàng gần là lagerpetid, sinh sống trên cây và không biết bay, đã có những dấu hiệu cải thiện thị lực gồm thùy thị giác phình to. Pterosaur cũng có thùy thị giác lớn, nhưng não của chúng khác biệt về kích thước và hình dạng tổng thể so với lagerpetid. Tác giả cho rằng vài điểm tương đồng về thị giác gợi ý khả năng bay của pterosaur xuất hiện đột ngột ngay từ nguồn gốc của nhóm này, và pterosaur đạt được bay với bộ não nhỏ hơn, tương tự não của các loài khủng long không bay.
Tác phẩm so sánh khoang não pterosaur với tổ tiên cá sấu, chim cổ ban đầu, và các loài như troodontid hay Archaeopteryx lithographica. Nghiên cứu cũng lưu ý rằng chim hiện đại dường như đạt bay theo tiến trình chậm hơn, khi chúng thừa hưởng các vùng não mở rộng như đại não, tiểu não và thùy thị giác từ tổ tiên rồi được điều chỉnh cho việc bay; một nghiên cứu năm 2024 do Amy Balanoff dẫn đầu ủng hộ vai trò quan trọng của sự phình to tiểu não trong tiến hóa bay của chim.
Bài báo được xuất bản trên Current Biology và nhận một phần kinh phí từ các tổ chức khác nhau, trong đó có National Science Foundation. Tác giả đề xuất công trình trong tương lai cần khảo sát cấu trúc não bên cạnh kích thước và hình dạng để hiểu rõ hơn cách não pterosaur hỗ trợ việc bay.
Từ khó
- tái tạo — tạo lại hình dạng hoặc cấu trúc đã có
- khoang não — không gian rỗng trong hộp sọ chứa não
- thùy thị giác — phần não xử lý thông tin thị giác
- phình to — mở rộng, tăng kích thước so với bình thường
- tiểu não — phần não điều khiển thăng bằng và vận động
- khảo sát — xem xét kỹ để thu thập thông tin
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Tại sao việc khảo sát cấu trúc não, ngoài kích thước và hình dạng, lại quan trọng để hiểu khả năng bay của pterosaur? Hãy nêu hai lý do.
- Sự khác biệt giữa tiến hóa bay 'đột ngột' ở pterosaur và 'dần dần' ở chim hiện đại gợi ý điều gì về vai trò của não trong việc thích nghi chức năng?
- Việc sử dụng chụp CT và phần mềm xử lý hình ảnh có lợi và hạn chế gì khi nghiên cứu não bộ hóa thạch? Hãy nêu một lợi ích và một hạn chế.
Bài viết liên quan
Aguada Fénix: tượng đài lớn thay đổi hiểu biết về nghi lễ Maya
Một tượng đài khổng lồ ở Aguada Fénix, Tabasco (đông nam Mexico), có niên đại khoảng 1,000 BCE, được phát hiện bằng lidar và khai quật cho thấy công dụng nghi lễ như một cosmogram. Các phát hiện cho thấy tổ chức lãnh đạo hợp tác chứ không phải một vua duy nhất.