Nghiên cứu đăng trên Molecular Biology and Evolution cho thấy chuột gỗ kháng nọc rắn chuông nhờ biến đổi di truyền ở họ gen SERPINs. Các nghiên cứu trước đã lưu ý SERPINA1 có thể ức chế nọc của một loài rắn chuông châu Âu; công trình mới nghiên cứu gen liên quan là SERPINA3.
Các tác giả phát hiện chuột gỗ mang 12 bản sao của SERPINA3, kết quả của nhân đôi nối tiếp (tandem duplication). Nhóm do Matthew Holding và Meilyn Ward dẫn đầu tại University of Michigan đã thử nghiệm protein do từng gen mã hóa, dùng mẫu nọc từ rắn chuông săn gặm nhấm.
Kết quả cho thấy nhiều protein SERPINA3 liên kết trực tiếp với thành phần nọc và chặn tác dụng độc hại. Hoạt tính khác nhau: một số tương tác mạnh, số khác không tương tác, và có một protein ức chế hai thành phần góp phần tạo độc tính cho nọc. Các tác giả đề xuất đây là phản ứng tiến hóa giữa kẻ săn và con mồi.
Từ khó
- kháng — không bị ảnh hưởng bởi tác nhân gây hại
- biến đổi di truyền — thay đổi trong gen hoặc ADN của sinh vật
- họ gen — nhóm gen có quan hệ họ hàng và chức năng giống nhau
- nhân đôi nối tiếp — sao chép gen nhiều lần kế tiếp nhau trong DNA
- mã hóa — chỉ thị để tạo ra protein từ một gen
- liên kết — kết nối hai hay nhiều phân tử lại với nhau
- ức chế — ngăn không cho một quá trình hoặc tác dụng xảy ra
- phản ứng tiến hóa — thay đổi giữa các loài do chọn lọc sinh học
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ nhân đôi nhiều bản sao của gen có lợi cho chuột gỗ thế nào khi đối mặt với rắn có nọc?
- Việc một protein ức chế hai thành phần độc có ý nghĩa gì cho khả năng kháng nọc? Hãy giải thích ngắn gọn.
- Bạn có thể nêu một ví dụ khác trong tự nhiên khi con mồi và kẻ săn tiến hóa cùng nhau không? Mô tả ngắn.
