Nghiên cứu, do Viện Nhiễm virus học Con người của Nigeria dẫn đầu với cộng tác viên bao gồm Đại học Cambridge và được công bố trên Nature Communications, phát hiện bằng chứng rằng mpox có thể lây truyền âm thầm trong nhóm người khỏe mạnh tại Nigeria. Nhóm phân tích 176 mẫu máu lưu trữ từ những người tham gia nghiên cứu vắc xin SARS‑CoV‑2: nhân viên y tế năm 2021 và tình nguyện viên cộng đồng năm 2023.
Kết quả cho thấy 14% người tham gia mang kháng thể liên quan đến tiêm phòng đậu mùa trong quá khứ, tập trung ở những người sinh trước năm 1980. Khi lấy mẫu theo dõi, thường sau khoảng chín tháng, khoảng 3% cho thấy phản ứng miễn dịch mới phù hợp với phơi nhiễm mpox gần đây; những người này không có hồ sơ chẩn đoán và không báo cáo triệu chứng.
Để tạo bối cảnh, đội nghiên cứu phân tích hơn 100 bộ gen mpox thu thập trong cả nước. Dữ liệu di truyền cho thấy virus vẫn lưu hành nhưng ở mức thấp, chịu ảnh hưởng của miễn dịch còn sót lại ở các thế hệ lớn tuổi. Ravindra Gupta cho rằng mô hình phù hợp với truyền bệnh ở mức thấp kéo dài hơn là bùng phát ngoài tầm kiểm soát.
Nigeria bắt đầu triển khai vắc xin mpox vào năm 2024 chủ yếu dựa trên các ca có triệu chứng được báo cáo. Các tác giả và chuyên gia như Alash’le Abimiku, Adam Abdullahi gợi ý theo dõi kháng thể trong mẫu máu để phát hiện truyền bệnh ẩn và giúp xác định nơi cần tiêm chủng. Nhóm nghiên cứu cho rằng không có bằng chứng về một đại dịch ẩn lớn, nhưng cảnh báo rằng lưu hành lặng lẽ có thể bỏ qua hệ thống giám sát dựa trên triệu chứng và cần phương pháp chẩn đoán cùng giám sát rộng hơn.
Từ khó
- âm thầm — xảy ra nhưng không rõ ràng, khó phát hiện
- kháng thể — protein trong máu bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm
- phơi nhiễm — tiếp xúc với mầm bệnh hoặc chất gây bệnh
- lưu hành — một bệnh tồn tại và lan trong cộng đồng
- giám sát — theo dõi bệnh tật hoặc dữ liệu sức khỏe
- bùng phát — sự tăng nhanh số ca bệnh trong khu vực
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Theo bạn, theo dõi kháng thể trong mẫu máu có lợi gì cho hệ thống giám sát dịch bệnh? Hãy nêu hai lý do.
- Những hạn chế nào khi chỉ dựa vào hệ thống báo cáo triệu chứng để phát hiện mpox?
- Nếu có truyền bệnh lặng lẽ như bài báo mô tả, các nhà y tế nên ưu tiên hành động gì để giảm rủi ro cho cộng đồng?
Bài viết liên quan
Olfat Berro: hành trình từ Lebanon đến lãnh đạo y tế Trung Đông
Olfat Berro lớn lên ở Lebanon trong thời chiến, học dược và làm việc tại Roche từ 2003. Bà trở thành lãnh đạo khu vực Trung Đông, dẫn các hợp tác y tế như chương trình sàng lọc ở Ai Cập, giúp tiếp cận thuốc và chăm sóc sức khỏe.
