Lò hun khói mới giúp giảm tổn thất cá hồ Malawi ^{CEFR B2}

Trên các bãi cát quanh Hồ Malawi, việc hun khói cá bằng bếp lửa mở vẫn phổ biến, tốn nhiều củi và có thể gây hại cho sức khỏe. Tại bãi Chikombe, một người chế biến mô tả cách họ nhóm bảy lò để ướp cá và bán ở Lilongwe. Một nghiên cứu cho thấy tổn thất sau thu hoạch rất lớn: 43 per cent ở bãi, 54 per cent trong chế biến và 69 per cent trong tiếp thị.

Với tài trợ từ Science Granting Councils Initiative (SGCI) qua Ủy ban Quốc gia về Khoa học và Công nghệ của Malawi, các nhà nghiên cứu khởi xướng dự án năm 2024 để giảm tổn thất và hỗ trợ người chế biến. Họ phát triển lò hun khói hiện đại: lò kín, giữ nhiệt tốt hơn, rút ngắn thời gian hun và dùng ít củi hơn. James Banda, điều tra viên chính, cho biết "các lò có thể chế biến 100 kg cá trong hai giờ" và thiết kế còn thu gom dầu nhỏ giọt để bán hoặc tận dụng.

Những lò mới kiểm soát nhiệt và khói để hun đều, cải thiện hương vị và kết cấu, kéo dài thời hạn sử dụng và giảm rủi ro ô nhiễm nhờ tiêu chuẩn vệ sinh tốt hơn. Nhân viên khuyến nông Ellack Dyton đã đào tạo người chế biến về xây lò, sử dụng và xử lý cá an toàn. Charles Mkoka, giám đốc Đơn vị Điều phối Phục hồi Môi trường (CURE), cho rằng công nghệ đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và có thể mở cửa thị trường SADC và COMESA; ông nhấn mạnh cần nâng cao năng lực và thành lập hợp tác xã do phụ nữ và thanh niên lãnh đạo.

Các nhà nghiên cứu dự định chia sẻ lò hun với các huyện ven hồ khác để cải thiện chất lượng và an toàn của cá hun khói, đồng thời giảm tổn thất. SGCI hỗ trợ tăng cường các cơ quan cấp kinh phí khoa học để tài trợ nghiên cứu góp phần phát triển kinh tế và xã hội.