Xơ hóa là quá trình tạo mô sẹo quá mức ở da và các cơ quan, góp phần vào khoảng 45% các ca tử vong ở các nước phát triển. Vì lý do này, hai phát hiện từ nhóm nghiên cứu tại Yale School of Medicine có ý nghĩa lâm sàng và sinh học quan trọng.
Trong nghiên cứu đăng trên Blood, các tác giả dùng dữ liệu giải trình tự RNA từng tế bào để so sánh bệnh xơ cứng bì với bệnh ghép chống chủ có xơ hóa và ghi nhận tăng biểu hiện epiregulin ở cả hai. Họ phát triển một kháng thể đơn dòng người nhắm epiregulin và thử nghiệm trên mô hình chuột người hóa cùng với mẫu sinh thiết da bệnh nhân. Kết quả là việc ức chế epiregulin làm giảm các dấu ấn sinh học liên quan đến xơ hóa, cho thấy kháng thể này có thể ứng dụng cho nhiều bệnh xơ hóa khác nhau.
Một nghiên cứu riêng trên Nature Communications tập trung vào cơ chế phân biệt viêm da có và không có xơ hóa. Phân tích cho thấy hoạt động cao của protein STAT1 trong nguyên bào sợi ở các bệnh xơ hóa. Thí nghiệm trên chuột thiếu STAT1 và trên nguyên bào sợi nuôi cấy xác nhận STAT1 cần thiết cho khởi động biểu hiện gen xơ hóa. Ngoài ra, tác giả phát hiện EGFR có thể kích hoạt STAT1 độc lập với kinase Janus (JAKs), điều này giúp giải thích tại sao thuốc ức chế JAK hiệu quả với một số bệnh da nhưng kém hiệu quả với xơ hóa.
Những phát hiện này mở hai hướng điều trị: ức chế trực tiếp epiregulin và nhắm đến đường truyền EGFR-STAT1. Các tác giả báo rằng tín hiệu epiregulin nổi bật trong bệnh ghép chống chủ có xơ hóa và việc ức chế đường dẫn này có vẻ an toàn vì hoạt động chủ yếu khi có tổn thương hoặc viêm. Nhóm dự định thử liệu pháp chống epiregulin ở các bệnh xơ hóa khác như lupus và viêm tuyến mồ hôi mủ.
Từ khó
- xơ hóa — quá trình tạo mô sẹo quá mức ở cơ quan
- epiregulin — một protein kích thích liên quan tới quá trình sẹo
- kháng thể đơn dòng — phân tử miễn dịch giống hệt từ một tế bàokháng thể đơn dòng người
- nguyên bào sợi — tế bào sản xuất chất nền và mô sẹo
- biểu hiện — quá trình tế bào tạo ra sản phẩm gen như protein
- kinase Janus — một họ enzyme tham gia truyền tín hiệu trong tế bào
- đường truyền — chuỗi tương tác truyền tín hiệu giữa proteinđường truyền EGFR-STAT1
- ghép chống chủ — bệnh khi tế bào từ người cho tấn công người nhậnbệnh ghép chống chủ
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Hai hướng điều trị do các tác giả đề xuất là gì? Bạn nghĩ hướng nào hứa hẹn hơn và vì sao?
- Tác giả cho rằng ức chế epiregulin có vẻ an toàn vì hoạt động chủ yếu khi có tổn thương hoặc viêm. Bạn giải thích câu này như thế nào và nêu một lợi ích và một rủi ro tiềm năng của cách điều trị này.
- Nhóm dự định thử liệu pháp chống epiregulin ở các bệnh xơ hóa khác như lupus. Theo bạn, những thách thức chính khi chuyển từ nghiên cứu trên chuột sang thử nghiệm ở người là gì?
