Viêm màng não do nấm Cryptococcus phát triển khi nấm xâm nhập qua đường hô hấp rồi, khi hệ miễn dịch suy yếu, lan tới hệ thần kinh trung ương gây viêm màng não. Triệu chứng ban đầu gồm đau đầu, sốt và cứng gáy; về sau có thể có co giật, mất ý thức và rối loạn thị lực. Bác sĩ nội khoa Cecilia Kanyama giải thích rằng nấm tồn tại rộng rãi trong môi trường và có thể nằm ngủ cho đến khi cơ thể suy giảm miễn dịch.
Về điều trị, WHO từng khuyến nghị dùng amphotericin B deoxycholate truyền tĩnh mạch trong một tuần, tiếp theo flucytosine uống bốn lần mỗi ngày trong 14 ngày và ít nhất tám tuần fluconazole. Năm 2022 WHO cập nhật hướng dẫn, đề xuất một liều cao duy nhất liposomal amphotericin B kèm 14 ngày flucytosine và fluconazole. Nhân viên y tế nói flucytosine bốn lần một ngày khó áp dụng, nhất là khi bệnh nhân buồn nôn; với bệnh nhân bất tỉnh, dùng ống thông mũi-dạ dày, nhưng nghiền viên có thể làm thay đổi độ sinh khả dụng của thuốc.
Để đơn giản hóa liệu trình, Drugs for Neglected Diseases initiative đang dẫn dắt một thử nghiệm Giai đoạn II tại Kamuzu nhằm giảm flucytosine từ bốn liều xuống hai liều. Thử nghiệm 5FC HIV-Crypto dùng viên phóng thích kéo dài do Viatris sản xuất, có thể hòa với nước và cho uống hoặc qua ống thông mũi-dạ dày. Thử nghiệm đã tuyển được một nửa số người tham gia và kết quả dự kiến vào năm 2027.
- National Institute for Medical Research, Tanzania
- University of North Carolina Project in Lilongwe
- Luxembourg Institute of Health
- FARMOVS (Nam Phi)
- St George's, University of London
Bác sĩ cho biết đến muộn, xét nghiệm chẩn đoán yếu và nhận thức cộng đồng thấp là nguyên nhân giữ tỷ lệ tử vong ở mức cao. Kanyama cảnh báo nếu không điều trị, bệnh có tỉ lệ tử vong 100 phần trăm. Mở rộng xét nghiệm, chăm sóc sớm và áp dụng rộng các phác đồ hiệu quả có thể giảm số ca tử vong.
Từ khó
- xâm nhập — vượt qua rào cản vào cơ thể
- miễn dịch — khả năng cơ thể chống nhiễm bệnhsuy giảm miễn dịch
- sinh khả dụng — tỷ lệ và tốc độ thuốc vào máuđộ sinh khả dụng
- liệu trình — kế hoạch điều trị cho bệnh nhân
- phóng thích — thoát ra dần dần từ viên thuốc
- xét nghiệm — kiểm tra để phát hiện bệnhxét nghiệm chẩn đoán
- tử vong — sự kết thúc của sự sốngtỷ lệ tử vong
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Theo bài, những biện pháp nào có thể giúp giảm tỷ lệ tử vong do viêm màng não nấm? Hãy nêu lý do.
- Ưu và nhược điểm của viên flucytosine phóng thích kéo dài (có thể hòa với nước hoặc qua ống thông) là gì trong thực tế chăm sóc bệnh nhân?
Bài viết liên quan
Tử vong sớm tăng, nhiều người không sống tới tuổi Medicare
Nghiên cứu cho thấy số ca tử vong ở người trưởng thành 18–64 tăng mạnh từ 2012 đến 2022, khiến nhiều người không sống tới tuổi được hưởng Medicare. Mức tăng lớn hơn ở người da đen, và tác giả kêu gọi xem lại chính sách bảo hiểm.
