Ve nai nhỏ ở giai đoạn nymph mang vi khuẩn Borrelia burgdorferi hoạt động mạnh vào đầu mùa hè và thường sống trong vùng rừng cây, bãi cỏ cao và bụi rậm. Ve có ba giai đoạn: ấu trùng, nymph và trưởng thành; nymph gây ra hầu hết các ca nhiễm vì kích thước nhỏ khiến chúng khó được phát hiện, trong khi ve trưởng thành vẫn có thể truyền bệnh cho đến mùa thu.
Tại Hoa Kỳ, bệnh Lyme ảnh hưởng tới khoảng 475.000 người mỗi năm. Phần lớn ca bệnh điều trị được bằng kháng sinh, nhưng khoảng 10–20% bệnh nhân có triệu chứng kéo dài như mệt mỏi, giảm tập trung và đau khớp hoặc cơ trong nhiều tháng hoặc năm. Một vắc-xin của Pfizer đang ở giai đoạn cuối phát triển; theo Linden Hu của Tufts University School of Medicine, nếu được phê duyệt vắc-xin này sẽ cần 3–4 liều.
Biện pháp phòng ngừa nên áp dụng gồm:
- Tắm sau khi hoạt động ngoài trời để rửa trôi ve trước khi chúng bám.
- Kiểm tra ve hàng đêm, chú ý sau tai, dưới nách, quanh eo, sau đầu gối và dọc da đầu.
- Loại bỏ ve bằng nhíp nhỏ, kẹp sát da và kéo thẳng lên; tránh giật mạnh hoặc đào.
- Dùng thuốc xịt có DEET theo nhãn và mang quần áo xử lý permethrin hoặc mua tất, giày đã xử lý.
Không phải ve nào cũng mang bệnh; tỉ lệ nhiễm dao động từ 5% đến 50%. Phát ban erythema migrans thường xuất hiện sau 3–30 ngày dưới dạng vết đỏ lan rộng; hình “mắt bò” xuất hiện khoảng 30% trường hợp và bác sĩ thường tìm vết rộng ít nhất 5 cm. Nếu ve đã hút hơn 48 giờ, một liều doxycycline có thể dùng để phòng; điều trị sớm bằng doxycycline hoặc amoxicillin cho trẻ em có thể ngăn ngừa biến chứng.
Từ khó
- nymph — giai đoạn giữa ấu trùng và trưởng thành
- vắc-xin — chất kích hoạt hệ miễn dịch để phòng bệnh
- erythema migrans — phát ban đỏ lan rộng thường sau vết cắn ve
- doxycycline — thuốc kháng sinh dùng điều trị và dự phòng
- permethrin — hóa chất xử lý quần áo để diệt ve
- DEET — hoạt chất trong thuốc xịt chống côn trùng
- amoxicillin — thuốc kháng sinh dùng cho trẻ em và người lớn
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn sẽ làm gì khác khi đi vào vùng rừng hoặc bãi cỏ cao để giảm nguy cơ bị ve? Giải thích vì sao.
- Nếu vắc-xin mới được phê duyệt nhưng cần 3–4 liều, theo bạn ưu và nhược điểm khi triển khai rộng rãi là gì? Hãy nêu vài lý do.
Bài viết liên quan
Siêu âm mới giúp phân biệt nang và khối vú
Các nhà nghiên cứu phát triển phương pháp xử lý tín hiệu siêu âm dựa trên tương quan, giúp phân biệt dịch và khối rắn trong vú. Thử nghiệm ban đầu với bệnh nhân thật cho thấy chẩn đoán chính xác hơn và có thể giảm sinh thiết không cần thiết.
