Bệnh Parkinson ảnh hưởng sâu tới hệ vận động vì nó dần phá hủy các tế bào thần kinh điều khiển chuyển động. Triệu chứng lâm sàng như run thường xuất hiện sau khi bệnh nhân đã mất khoảng một nửa số tế bào bị ảnh hưởng, nên phát hiện sớm và theo dõi thay đổi mô học ở não là điều rất cần thiết.
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học dùng positron emission tomography (PET) để đo hai chỉ dấu sinh học trong não: độ sẵn có của chất vận chuyển dopamine (một chỉ số cho tế bào thần kinh dopamine) và mật độ khớp thần kinh (một chỉ số cho số lượng và sức khỏe kết nối giữa tế bào). Ở não khỏe mạnh, hai chỉ dấu này dao động cùng nhau theo một mô hình có thể dự đoán trong vùng striatum. Ở người mắc Parkinson, nghiên cứu phát hiện mối tương quan đó bị phá vỡ, tức là mất dopamine và sụp đổ kết nối não không luôn song hành.
Nghiên cứu bao gồm 30 bệnh nhân Parkinson và 13 tình nguyện viên khỏe mạnh; mỗi người được quét PET hai lần với hai chất đánh dấu khác nhau để lần lượt đo từng chỉ dấu. Các nhà điều tra ghi nhận mức mất tế bào thần kinh dopamine cao hơn so với mức giảm mật độ khớp thần kinh, và sự khác biệt này rõ hơn ở các giai đoạn tiến triển của bệnh. Kết hợp nhiều chỉ dấu hình ảnh giúp cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về tiến trình bệnh và có thể hỗ trợ nhắm mục tiêu các cơ chế sinh học nền tảng.
Nghiên cứu được đăng trên tạp chí Movement Disorders và nhận hỗ trợ tài trợ từ National Institutes of Health, Yale University và thêm nguồn từ AbbVie. Nội dung thuộc trách nhiệm của các tác giả.
Từ khó
- tế bào thần kinh — tế bào truyền tín hiệu trong hệ thần kinhcác tế bào thần kinh, tế bào thần kinh dopamine
- mô học — nghiên cứu cấu trúc mô bằng kính hiển vi
- chỉ dấu sinh học — thay đổi đo được cho biết tình trạng cơ thểhai chỉ dấu sinh học
- mật độ khớp thần kinh — số lượng và chất lượng kết nối giữa tế bào
- độ sẵn có — mức hiện diện của một yếu tố hoặc chấtđộ sẵn có của chất vận chuyển dopamine
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Theo bạn, việc kết hợp nhiều chỉ dấu hình ảnh có thể giúp ích gì cho việc điều trị hoặc nghiên cứu bệnh Parkinson?
- Nghiên cứu ghi nhận mất tế bào dopamine lớn hơn giảm mật độ khớp thần kinh. Bạn nghĩ điều này có ý nghĩa gì cho hiểu biết về tiến trình bệnh?
- Bạn thấy những thách thức chính khi đưa kỹ thuật PET vào theo dõi bệnh nhân trong lâm sàng là gì?
Bài viết liên quan
Tế bào 'hub' giữ đồng hồ sinh học trong SCN
Nhóm nghiên cứu phát triển công cụ tính toán MITE để lập bản đồ giao tiếp giữa tế bào trong nhân suprachiasmatic (SCN). Họ thấy một nhóm tế bào hub là cần thiết để đồng bộ nhịp sinh học, mở đường cho can thiệp điều chỉnh thời gian sinh học.
Cảm biến nhà và AI giám sát sức khỏe người mắc ALS
Nhóm tại University of Missouri thử nghiệm hệ thống cảm biến trong nhà kết hợp trí tuệ nhân tạo để theo dõi thay đổi chức năng ở người mắc xơ cứng teo cơ một bên (ALS). Dự án xác minh dữ liệu rồi phát triển mô hình dự báo và tích hợp cảnh báo vào chăm sóc lâm sàng.