Himachal Pradesh'te seller ve tekrar eden zararlarCEFR B2
4 Oca 2026
Uyarlanmıştır: GV South Asia, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: Hrishikesh Sarode, Unsplash
Himachal Pradesh'te plansız yapılaşma, yoğun yağışlar ve heyelanlar selleri daha sık ve şiddetli hâle getirdi. Bu yıl özellikle Haziran ayında görülen ağır yağışlar bazı bölgelerde ciddi sel baskınlarına yol açtı. Mandi ilçesi en çok etkilenen yerlerden biri oldu; Haziran'daki toplam 173 ölümün yaklaşık üçte biri Mandi'den bildirildi. Devam eden yağışlar ve heyelanlar 2024'te Kangra'da da ağır etkiler bıraktı ve Mandi'de Eylül'e kadar süren heyelanlar üç kişinin ölümüne neden oldu.
Thunag'da yaşayan 72 yaşındaki eski arazi gelir memuru Balaram Singh, evinin nehirden uzakta olmasına rağmen köyün nehâr tarafından yutulduğunu ve yakınlarını kaybettiğini anlattı. 70 yaşındaki Kamala Devi daha önce yeniden yaptığı evin bu yıl tekrar ağır zarar gördüğünü, oğlunun (taksi şoförü) aracı ve geçimini kaybettiğini belirtti. 30 Haziran'da 33 yaşındaki esnaf Bhupendra Chauhan suyun hızla yükseldiğini, çocuklarını kurtarıp bir amcanın evine yaklaşık yirmi kişiyi taşıdığını söyledi. Bazı aileler hâlâ kayıp ve belirsizlik yaşarken Bhavana Thakur eşinin Haziran'dan beri dönmediğini ve yedi yaşındaki çocuğunun her gün babasını sorduğunu anlatıyor.
Arama-kurtarma çalışmaları Temmuz ayına kadar drone ve iz köpekleriyle sürdü. Ruh sağlığı uzmanı Guddo Sharma, kurbanlarda travma sonrası stres belirtileri; uyku bozuklukları, artan kaygı ve her şeyi kaybetme korkusunun yaygın olduğunu söylüyor. Gönüllü Som Dev ise topluluk desteğinin iyileşmede önemli olduğunu belirtti. Uzmanlar hasarın büyük bölümünü nehir ve taşkın ovalarındaki plansız yapılaşmaya bağlıyor; Shimla'nın eski başkan yardımcısı Tikender Singh Panwar da aktif dere ve nehir bölgelerinde yapılaşmanın afet riskini artırdığını vurguladı.
Maddi yardım ulaştı: Hint ordusu bölgeye destek verdi; Himachal Pradesh Başbakanı Sukhvinder Singh Sukhu Temmuz'da INR 7 crore ve Başbakan Narendra Modi Eylül'de INR 1,500 crore yardım açıkladı. 2024'te "İklim Değişikliği ve Ruh Sağlığı" konulu bir eylem planı başlatıldı ancak sahadaki etkileri henüz net değil. Sağ kalanlar yaşamlarını sürdürmeye çalışıyor; Singh tarlalarına bakmayı sürdürdüğünü, yine de 13 yaşındaki torununun sesinin yankısının onu takip ettiğini söylüyor.
Zor kelimeler
- yapılaşma — bir bölgede bina ve tesislerin kurulmasıplansız yapılaşma
- heyelan — toprağın veya kayaların kayan hareketiheyelanlar
- sel baskını — ani ve fazla suyun karayı kaplamasısel baskınlarına
- arama-kurtarma — kayıpları bulma ve yardım etme çalışması
- travma sonrası stres — büyük zarar sonrası görülen sürekli kaygı
- gönüllü — ücret almadan yardım eden kişi
- taşkın ovası — nehir taşınca suyla kaplanan düzlük alantaşkın ovalarındaki
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Plansız yapılaşmanın sel ve heyelan riskini nasıl artırdığını örneklerle açıklayın.
- Arama-kurtarma ve ruh sağlığı desteği hayatta kalanların iyileşmesini nasıl etkiler? Kısa örnekler verin.
- Başlatılan 'İklim Değişikliği ve Ruh Sağlığı' eylem planının sahadaki etkilerini değerlendirmek için hangi göstergeleri kullanırdınız?
İlgili makaleler
Yeni asitsiz yöntemle lityum pil geri kazanımı
Rice University araştırmacıları, flash Joule ısıtma‑klorinasyon ve oksidasyon (FJH‑ClO) adlı iki aşamalı yöntemle lityum iyon pillere ait lityum, kobalt ve grafiti yüksek saflıkta geri kazanıyor. Süreç asit kullanmıyor, daha az kimyasal ve enerji gerektiriyor.
COP30 Belém: Büyük finans paketi, fosil yakıtlarda net taahhüt yok
COP30 Belém'de delegeler yıllık US$1.3 trillion mobilize etme konusunda anlaştı; uyum finansmanı artırıldı ancak fosil yakıtların azaltılmasına dair zaman çizelgesi veya somut mekanizmalar sağlanamadı. Zirve bir yangın nedeniyle kısa süreli kesintiye uğradı.