Georgia State’in Robinson College of Business, Kennesaw State University ve University of Tennessee’den araştırmacılar, sahte haberlerin neden kabul edilip paylaşıldığını anlamak için bir çalışma yayımladı. Aaron French, Amrita George, Joshua Madden ve Veda C. Storey tarafından yazılan çalışma Information Systems Frontiers dergisinde yer aldı. Ekip, magazin haberleriyle sahte haberlerin tüketim biçimlerini karşılaştırdı ve önemli farklar buldu.
Araştırmacılar İçerik Boyutları–Overton Penceresi–Algılanan Fayda (COP Modeli) adını verdikleri modeli geliştirdi. Model üç ana unsuru ele alıyor: doğruluk, duygusal çekicilik ve alaka. Ayrıca hangi fikirlerin o anda kamu tarafından kabul edilebilir olduğunu gösteren Overton penceresi kavramını kullandılar.
Modeli sınamak için ekip COVID-19 hakkında 10,000'den fazla tweet analiz etti. Beğeni sayıları ve "ratioed" olan tweetler ölçüldü; ton, güven ve alaka için duygu analizleri yapıldı. Sonuçlar, özellikle korku, öfke ve tiksintinin etkileşimi artırdığını ve bu etkinin sahte haberlerde daha güçlü olduğunu gösterdi. Araştırmacılar platformların beğeni-yanıt oranı ve duygusal tonu da kullanarak sorunlu gönderileri işaretleyebileceğini, ayrıca erken dönemde medya okuryazlığı eğitimlerinin faydalı olabileceğini belirtiyor.
Zor kelimeler
- sahte haber — gerçek olmayan, yanıltıcı olarak yayılan habersahte haberlerin
- tüketim biçimi — bir bilgi veya ürünün nasıl kullanılmasıtüketim biçimlerini
- algılanan fayda — bir şeyin insanlar tarafından görülen yararı veya değeri
- doğruluk — bir bilginin gerçeğe uygun olması durumu
- duygusal çekicilik — duygulara hitap eden, dikkat çeken özellik
- duygu analizi — yazı veya konuşmadaki duygunun ölçülmesiduygu analizleri
- medya okuryazlığı — medya içeriklerini anlama ve değerlendirme becerisi
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Medya okuryazlığı eğitimleri insanların sahte haberlere karşı daha dikkatli olmasını nasıl sağlar?
- Platformların beğeni-yanıt oranı ve duygusal tonu kullanarak gönderi işaretlemesi size doğru bir yöntem gibi geliyor mu? Neden?
- Korku veya öfke uyandıran bir içeriği gördüğünüzde genellikle paylaşır mısınız? Neden paylaşır veya paylaşmazsınız?
İlgili makaleler
Futurity'nin 2025'te Seçtiği En İyi 10 Araştırma Haberi
Futurity, 2025 boyunca yayımlanan araştırma haberleri arasından en iyi 10 gönderiyi seçti. Seçkide sağlık, enerji, arkeoloji, sinirbilim, malzeme bilimi ve çevresel sağlık konuları yer alıyor; okuyucular 2026'da geri gelmeye davet edildi.
