Asya kentlerinde trafik sıkışıklığı ekonomik büyümeyi yansıtırken aynı zamanda sera gazı ve toksik kirleticiler üretiyor. Kara yolu tıkanıklığı Asya ekonomilerine yıllık olarak gayri safi yurt içi hasılanın yüzde 2 ila 5'ini kaybettiriyor. Her yıl kentlere yaklaşık 44 milyon kişi ekleniyor ve pek çok iş kentsel alanlarda toplanıyor.
New Delhi'de yetkililer kirliliği azaltmak için sert önlemler aldı: dizel araçlar on yıldan, benzinli araçlar on beş yıldan eskiyse trafikten alınarak imha ediliyor. Son iki yılda yaklaşık 5 milyon araç Delhi yollarından kaldırıldı ve araç sayısında yüzde 35 azalma oldu. Kent ayrıca 3,700 devlet otobüsünden 800'ünü elektrikle çalıştırıyor ve 2024 sonuna kadar yeni kayıtlarda en az yüzde 25 elektrikli araç hedefliyor; metro da genişletiliyor (288 istasyon, 392 kilometre hat) ve 2022'de günlük ortalama 2.5 milyon yolcu metroyu kullandı.
Bangkok otobüs filolarını geliştiriyor, metroyu uzatıyor ve kara, demiryolu ile nehir hizmetlerini daha iyi entegre etmeye çalışıyor; otopark yönetimi ve fiyatlama uygulamaları gündemde. Metro Manila'da 33 kilometrelik ve 7 billion US$ tutarındaki metro inşaatı sürüyor; hattın tamamlandığında günde yaklaşık 800,000 yolcuya hizmet etmesi ve ilk fazının 2025'in ikinci yarısında olması öngörülüyor. Filipinler'de Asya Kalkınma Bankası kent ulaştırma kredilerinde 11.48 milyar US$ değerinde bir portföy yönetiyor ve Metro Rail Transit Line 4 için 1-billion US$ kredi taahhüdünde bulundu. Jakarta ise demiryolu ve otobüs entegrasyonunu geliştiriyor ve filolarını elektrikleştirmeyi planlıyor.
Aynı zamanda sensörler ve kablosuz ağlar gerçek zamanlı trafik haritaları ve tıkanıklık göstergeleri sunuyor; Google Maps gibi platformlar buna örnek. Uygulama tabanlı hizmetler (Uber, Grab) araç sahipliğinden daha ucuz ve kullanışlı yolculuklar sağlayabiliyor. Planlamacılar bu teknolojileri kentsel yaşamı iyileştirmek ve emisyonları azaltmak için kullanmayı amaçlıyor, ancak zorluklar devam ediyor.
Zor kelimeler
- trafik sıkışıklığı — Yollarda araçların ilerleyemediği yoğun durum
- sera gazı — Atmosferde ısınmaya neden olan gazlar
- gayri safi yurt içi hasıla — Bir ülkenin bir yıldaki toplam mal ve hizmet üretimigayri safi yurt içi hasılanın
- entegrasyon — Farklı sistemlerin birbirine bağlanıp uyumlu çalışmasıentegrasyonunu
- filo — Bir kurumun sahip olduğu araçların toplamıfilolarını
- taahhüt — Resmî olarak verilen söz veya garantitaahhüdünde
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Yeni Delhi'nin eski araçları trafikten alıp imha etme kararını nasıl değerlendiriyorsunuz? Kısace nedenini yazın.
- Metro hatlarının genişletilmesi kent içi ulaşıma nasıl yardımcı olabilir? İki kısa neden söyleyin.
- Sizin şehrinizde uygulama tabanlı ulaşım hizmetleri (örneğin Uber, Grab) var mı? Varsa günlük yaşamı nasıl etkiliyor, kısaca anlatın.
İlgili makaleler
Huai Hin Lad Nai köyünde seller ve toprak kaymaları
Huai Hin Lad Nai, Chiang Rai'de bir Karen köyüdür ve 10.000 rai'den fazla orman arazisinde yaşıyor. Eylül 2024'te seller ve toprak kaymaları oldu; Şubat 2025 araştırması iklim değişikliği ve geçmiş kereste ayrıcalıklarını etkili buldu.
Fermentasyonla deniz yosunu daha lezzetli oldu
Future Foods dergisinde yayımlanan çalışma, laktik asit bakterileriyle yapılan fermentasyonun deniz yosununu krem peynir gibi günlük ürünlerde daha hoş kokulu ve tatlı hale getirdiğini gösteriyor. Tüketici tadımları fermente ürünleri tercih etti.
