Wetenschappers hebben met de James Webb Space Telescope een gedetailleerde kaart van het kosmisch web gemaakt, gebaseerd op de omvangrijke COSMOS‑Web‑survey. De kaart volgt het netwerk van sterrenstelsels over 13,7 miljard jaar en laat structuren zien tot in de tijd dat het heelal ongeveer een miljard jaar oud was; volgens de onderzoekers is het nu zelfs mogelijk delen van het web te zien uit perioden toen het heelal slechts enkele honderden miljoenen jaren oud was.
COSMOS‑Web is het grootste geselecteerde General Observer-programma voor JWST en bestrijkt een aaneengesloten hemelgebied ter grootte van ongeveer drie volle manen. Sinds de lancering in 2021 hebben de infrarode instrumenten van JWST veel zwakke, verre sterrenstelsels zichtbaar gemaakt. De verbeterde gevoeligheid en scherpte verbeteren de afstandsmetingen, waardoor individuele sterrenstelsels in de juiste laag van kosmische tijd kunnen worden geplaatst.
De studie verschijnt in The Astrophysical Journal en het project leverde verschillende openbare producten op:
- Een catalogus met 164.000 galaxies en hun kosmische dichtheid.
- Een bewegende video van het kosmisch web.
- Openbare data-instrumenten en de dataverwerkingspijplijn.
- Internationale samenwerkingspartners en steun via EU Horizon 2020‑grants.
De onderzoekers verwachten dat de publieke vrijgave van kaarten, pipeline en video verdere studies zal stimuleren naar hoe sterrenstelsels zich ontwikkelen binnen filamenten en clusters door de kosmische tijd heen.
Moeilijke woorden
- kosmisch web — groot netwerk van materie en sterrenstelsels
- COSMOS‑Web‑survey — onderzoek dat telescopen gebruikt voor ruimtedata
- infrarood — licht met langere golflengte dan zichtbaar lichtinfrarode
- gevoeligheid — vermogen zwakke signalen te detecteren
- afstandsmeting — meting van hoe ver iets verwijderd isafstandsmetingen
- dataverwerkingspijplijn — softwarestappen om ruwe data te verwerken
- filament — lange dunne structuren in de ruimte met sterrenfilamenten
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Hoe kan de publieke vrijgave van kaarten, pipeline en video volgens de tekst verder onderzoek stimuleren? Geef twee voorbeelden.
- Welke nieuwe mogelijkheden ontstaan als onderzoekers delen van het kosmisch web kunnen zien uit perioden van enkele honderden miljoenen jaren na de oerknal?
- Welke voordelen heeft het voor ons begrip van sterrenstelsels als individuele stelsels in de juiste laag van kosmische tijd geplaatst worden?
Gerelateerde artikelen
Dubioza Kolektiv waarschuwt voor AI in 'Yebiga'
De Bosnische band Dubioza Kolektiv bracht de song Yebiga uit, een satire op de groeiende afhankelijkheid van kunstmatige intelligentie en algoritmes. De videoclip toont symbolen van technologische macht en roept op tot kritisch nadenken.
Minder luchtvervuiling in Oost‑Azië versnelt opwarming sinds 2010
Onderzoekers zeggen dat een sterke daling van aerosolen in Oost‑Azië, vooral in China, waarschijnlijk heeft bijgedragen aan een versnelde opwarming van het aardoppervlak sinds circa 2010. Dat heeft al zichtbare regionale gevolgen.
Vaste telefoon of smartphone: wanneer is een kind er klaar voor?
Ouders vragen zich af wanneer een kind een eigen telefoon krijgt. Deskundigen van Virginia Tech noemen vaak de middelbare schoolleeftijd en wijzen op voordelen van een vaste huistelefoon en op het belang van praten en regels.