Một nghiên cứu thực nghiệm của UC Santa Barbara, do Madeleine Gross và Jonathan Schooler dẫn đầu, tuyển gần 500 người và phân ngẫu nhiên họ vào hai nhóm xem video khác nhau. Một nhóm xem phim hoạt hình ngắn được tuyển chọn và đánh giá cao, phần lớn có tính thử nghiệm hoặc mơ hồ; nhóm đối chứng xem một đoạn tổng hợp nhanh gồm video hài và cảnh động vật. Thiết kế ngẫu nhiên cho phép so sánh trực tiếp hiệu ứng của hai loại tiếp xúc này lên tư duy sáng tạo.
Sau khi xem, người tham gia làm hai bài kiểm tra: bài phân loại đo khả năng chấp nhận các ví dụ bất thường—biểu hiện của "mở rộng khái niệm"—và bài viết truyện ngắn yêu cầu đưa vào các từ tem, thư, gửi; các tác phẩm được giám khảo độc lập chấm theo tiêu chí mới lạ, với cách diễn đạt ẩn dụ hoặc bất ngờ được điểm cao hơn.
Kết quả cho thấy nhóm xem phim nghệ thuật đạt điểm cao hơn trên cả hai bài kiểm tra. Đáng chú ý, những người này báo cáo cảm xúc tiêu cực hơn và cho điểm phim thấp hơn so với nhóm đối chứng, nhưng hiệu suất sáng tạo vẫn cao hơn. Gross cho rằng nghệ thuật "đối mặt chúng ta với điều bất ngờ" và "đẩy chúng ta vượt ra ngoài nhận thức bề mặt", từ đó kích hoạt một trạng thái cởi mở tạm thời. Phân tích cho thấy trạng thái này giải thích đầy đủ mối liên hệ giữa tiếp xúc nghệ thuật và tư duy khái niệm rộng hơn.
Các phim nghệ thuật được chọn từ Short of the Week và chủ yếu mang tính thử nghiệm, mơ hồ hoặc gây ngạc nhiên về thị giác. Tác giả trình bày kết quả này như minh chứng thực nghiệm đầu tiên rằng tiếp xúc thụ động với nghệ thuật hàng ngày có thể thúc đẩy sáng tạo, với hàm ý về khả năng tiếp cận nghệ thuật và các tranh luận về tài trợ nghệ thuật trong giáo dục và ngân sách công.
Từ khó
- ngẫu nhiên — không theo kế hoạch, không có trật tự cố định
- thử nghiệm — được thiết kế để kiểm tra ý tưởng mới
- mơ hồ — không rõ ràng, khó xác định nghĩa chính xác
- mở rộng khái niệm — làm tăng phạm vi các ví dụ hoặc ý tưởng liên quan
- đối chứng — được dùng làm nhóm so sánh trong thí nghiệm
- cởi mở — sẵn sàng chấp nhận ý tưởng mới hoặc khác
- tiếp xúc — hành động nhìn hoặc gặp một thứ gì đó
- hàm ý — ý nghĩa hoặc hệ quả không nói trực tiếp
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ việc đưa phim nghệ thuật ngắn vào chương trình học sẽ ảnh hưởng thế nào đến khả năng sáng tạo của học sinh? Hãy nêu lý do.
- Những khó khăn hoặc phản đối có thể xuất hiện nếu chính phủ tăng kinh phí cho nghệ thuật dựa trên kết quả như trong bài viết?
- Bạn có đồng ý rằng trải nghiệm gây cảm xúc tiêu cực vẫn có thể thúc đẩy sáng tạo? Nêu ví dụ hoặc lý do từ cuộc sống.
