Dại vẫn là một thách thức y tế cộng đồng và kinh tế ở Tanzania, với khoảng 1,500 người chết mỗi năm theo WHO. Việc điều trị sau phơi nhiễm đòi hỏi một loạt vắc-xin (PEP) có chi phí khoảng US$100, điều này vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình, đặc biệt khi hơn 40 phần trăm dân số sống dưới ngưỡng nghèo quốc tế và thu nhập trung bình dưới $US2.15 mỗi ngày.
Quốc gia này đã đặt mục tiêu theo chiến lược Zero by 30 và phê duyệt chiến lược kiểm soát dại quốc gia. Các hoạt động theo tiếp cận One Health tập trung vào nguồn gốc là chó, với chiến dịch tiêm vắc-xin hàng loạt do Ifakara Health Institute và các đối tác dẫn dắt tại Lindi, Serengeti, Mtwara và đảo Pemba. Mục tiêu là tiêm ít nhất 70 phần trăm chó để đạt miễn dịch cộng đồng; trên đảo Pemba, tiêm chủng hàng loạt đã dẫn tới loại trừ dại và đảo này không có bệnh trong hơn 7 năm.
Các biện pháp khác gồm Quản lý Trường hợp Vết cắn Tích hợp (Integrated Bite Case Management) để liên kết dịch vụ thú y và y tế công cộng, cùng cải thiện giám sát và cung cấp vắc-xin cho người khi cần. Thực tế ở nông thôn gây khó khăn: nhiều làng cách 50 đến 80 kilometres và thiếu lưới điện, trong khi vắc-xin cần được giữ ở 2 đến 8 độ C. Để giải quyết, các đội dùng thùng làm mát mới, ứng dụng di động theo dõi phủ vắc-xin theo thời gian thực và vắc-xin chịu nhiệt trong Zeepot, một thiết bị làm mát thụ động bằng đất sét.
Một hệ quả kinh tế rõ ràng là tổn thất gia súc: ở vùng Mara, một gia đình mất tám con bò trị giá hơn 6.4 million shillings (US$ 1,800) sau khi bị một con vật dại cắn. Sự hỗ trợ quốc tế tăng lên — Gavi bắt đầu hỗ trợ triển khai vắc-xin dại qua chương trình tiêm chủng thường xuyên vào năm 2024 ở hơn 50 nước — và các nhà khoa học cho rằng mở rộng tiêm chủng chó, duy trì chuỗi lạnh, tăng cường giám sát và có cam kết chính trị có thể làm cho mục tiêu loại bỏ tử vong do dại ở người vào năm 2030 trở nên khả thi ở Tanzania.
Từ khó
- phơi nhiễm — tiếp xúc với mầm bệnh hoặc nguồn lây bệnh
- miễn dịch cộng đồng — tình trạng nhiều người được bảo vệ chống bệnh
- chuỗi lạnh — mạng lưới giữ vắc-xin ở nhiệt độ cần thiết
- tiêm chủng hàng loạt — cho nhiều động vật hoặc người để phòng bệnh
- ngưỡng nghèo quốc tế — mức thu nhập dùng để định nghèo toàn cầu
- cam kết chính trị — lời hứa hoặc hành động của chính phủ
- tổn thất gia súc — mất mát tài sản do chết hoặc bị hại
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- PEP và chi phí vắc-xin khoảng US$100 vượt quá khả năng chi trả nhiều gia đình. Bạn đề xuất biện pháp thực tế nào để giảm gánh nặng chi phí này ở Tanzania?
- Mục tiêu là tiêm ít nhất 70% chó để đạt miễn dịch cộng đồng. Theo bạn, những thách thức lớn nhất để đạt mục tiêu này là gì và vì sao?
- Bài báo nêu các công nghệ như thùng làm mát mới, ứng dụng di động và vắc-xin chịu nhiệt. Hãy thảo luận lợi ích và hạn chế của những công nghệ này ở vùng nông thôn.
Bài viết liên quan
Kiến trúc sư Yu Kongjian và ý tưởng thành phố bọt biển
Yu Kongjian, 62 tuổi, một kiến trúc sư Trung Quốc nổi tiếng với khái niệm thành phố bọt biển, thiệt mạng trong tai nạn máy bay ở Pantanal (Brazil) ngày 23/9/2025. Những người khác trong nhóm làm phim cũng chết và nguyên nhân vụ tai nạn đang được điều tra.
