Một nghiên cứu mới, đăng trên tạp chí Science, giải thích tại sao một số núi lửa có nham thạch giàu khí lại không phun nổ. Trước đây, các nhà nghiên cứu cho rằng bọt khí xuất hiện chủ yếu do áp suất giảm khi nham thạch dâng lên, tương tự như bọt trong chai champagne. Nhưng quan sát một số núi lửa giàu khí cho thấy điều đó không đủ để giải thích mọi trường hợp.
Nhóm nghiên cứu trình bày một cơ chế bổ sung: lực cắt trong ống dẫn có thể tạo bọt. Lực cắt là khác biệt về tốc độ chảy giữa trung tâm và thành ống. Bọt lớn lên và hợp nhất sâu trong ống dẫn có thể tạo thành kênh cho phép khí thoát sớm, làm nham thạch chảy êm dịu thay vì nổ.
Trong phòng thí nghiệm, nhóm dùng chất lỏng nhớt bão hòa carbon dioxide. Khi lực cắt vượt ngưỡng, bọt xuất hiện đột ngột; độ quá bão hòa khí ban đầu càng lớn thì lực cắt cần càng thấp. Họ cũng kết hợp mô phỏng máy tính để kiểm tra hiệu ứng này. Kết quả giải thích các hành vi khác nhau của núi lửa và trường hợp Mount St. Helens năm 1980.
Từ khó
- phun trào — Khi núi lửa phát ra dung nham và khí.
- magma — Dung nham nóng chảy dưới mặt đất.magma có khí
- bọt khí — Các vòng không khí trong chất lỏng.
- lực cắt — Lực làm biến dạng chất lỏng.lực cắt lớn
- áp suất — Lực tác động lên một diện tích.áp suất giảm
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Tại sao việc hiểu biết về phun trào núi lửa lại quan trọng?
- Làm thế nào để nghiên cứu núi lửa có thể thay đổi trong tương lai?
- Bạn nghĩ gì về khả năng dự đoán các vụ phun trào?
Bài viết liên quan
Đơn giản hóa điều trị viêm màng não do nấm Cryptococcus
Viêm màng não do nấm Cryptococcus thường gặp ở người nhiễm HIV và gây khoảng 135.000 ca tử vong mỗi năm ở châu Phi cận Sahara. Một thử nghiệm Giai đoạn II tại Kamuzu đang thử liệu trình flucytosine phóng thích kéo dài, kết quả dự kiến năm 2027.
Cảm biến nhà và AI giám sát sức khỏe người mắc ALS
Nhóm tại University of Missouri thử nghiệm hệ thống cảm biến trong nhà kết hợp trí tuệ nhân tạo để theo dõi thay đổi chức năng ở người mắc xơ cứng teo cơ một bên (ALS). Dự án xác minh dữ liệu rồi phát triển mô hình dự báo và tích hợp cảnh báo vào chăm sóc lâm sàng.
