Nhiều người hiện nay cảm thấy cuộc sống bấp bênh; nghiên cứu nêu ví dụ về đại dịch, một cuộc chiến, khủng hoảng năng lượng và thảm họa khí hậu. Theo nhóm nghiên cứu, trong thời kỳ không chắc chắn, con người thường tìm lời giải thích rõ ràng, và các phong trào dân túy cánh hữu có thể biến bất định thành sợ hãi, tức giận và cuối cùng là lá phiếu.
Nhóm tại ETH Zurich tiến hành thí nghiệm ở Đức từ tháng 12 năm 2024 đến tháng 3 năm 2025, thời điểm có bầu cử quốc hội vào tháng 2 năm 2025. Họ tuyển người tham gia đại diện cho Cộng hòa Liên bang Đức về trình độ học vấn, giới tính, thu nhập, nguồn gốc xã hội và địa lý. Có hai nhóm: nhóm thử nghiệm (391 người) và nhóm đối chứng (354 người). Nhóm thử nghiệm xem một bài trình bày 11 slide, dài trung bình 7.5 phút, với văn bản, đồ họa, ảnh và trích phát biểu của Steve Jobs.
Kết quả cho thấy so với nhóm đối chứng, nhóm thử nghiệm có thái độ tích cực hơn đối với đa dạng xã hội, sẵn sàng hơn ủng hộ thay đổi xã hội và ít có khả năng bỏ phiếu cho AfD. Trưởng nhóm Ruri Takizawa nói điều gây ngạc nhiên là hiệu ứng này tồn tại trong vòng một tháng và nghiên cứu có thể áp dụng cho các lĩnh vực khác. Giáo sư Gudela Grote nhấn mạnh rằng thúc đẩy tư duy xem bất định là cơ hội là một nguồn lực quan trọng để củng cố nền dân chủ. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Personality and Social Psychology Bulletin.
- Thái độ tích cực hơn với đa dạng xã hội
- Ủng hộ mạnh hơn cho thay đổi xã hội
- Giảm khả năng bỏ phiếu cho AfD
Từ khó
- bấp bênh — tình trạng không ổn định, dễ thay đổi
- bất định — tình huống thiếu chắc chắn và rõ ràng
- dân túy — chính trị thu hút cảm xúc thay vì lý luậndân túy cánh hữu
- thí nghiệm — một nghiên cứu thực nghiệm để kiểm tra
- nhóm đối chứng — nhóm so sánh để đánh giá kết quả
- thúc đẩy — khuyến khích hoặc làm cho cái gì tiến triển
- nguồn lực — tài nguyên hoặc sức mạnh để hỗ trợ
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ tại sao thúc đẩy tư duy xem bất định là cơ hội lại có thể giúp củng cố nền dân chủ? Hãy nêu hai lý do.
- Những rủi ro xã hội khi phong trào dân túy cánh hữu biến bất định thành sợ hãi và tức giận là gì?
- Bạn có tin một bài trình bày ngắn (vài phút) có thể thay đổi thái độ xã hội như nghiên cứu mô tả không? Vì sao hoặc vì sao không?
