Bệnh dịch hạch vẫn là bệnh lưu hành ở một số quốc gia, nổi bật là Madagascar, Cộng hòa Dân chủ Congo và Peru. Ở Madagascar, trong 25 năm qua bệnh đã ảnh hưởng tới hơn 13.000 người và có tỉ lệ tử vong cao. Bệnh do vi khuẩn Y. pestis gây ra và có hai thể chính: bubonic và thể phổi. Triệu chứng phổ biến gồm sốt, ớn lạnh và nôn mửa.
Một nghiên cứu do nhà côn trùng y học Adelaide Miarinjara dẫn dắt tại Viện Pasteur ở Madagascar (với sự liên kết tới Emory University) xác định bọ chét người là một yếu tố trong các đợt bùng phát. Nhóm phân tích dữ liệu từ khảo sát cắt ngang và lấy mẫu bọ chét trong hộ gia đình ở bốn làng nông thôn thuộc phía đông nam Vùng Cao Trung tâm. Họ khảo sát cấu trúc hộ, chỗ ngủ, sự hiện diện động vật, vệ sinh và thái độ với gặm nhấm, bọ chét.
Kết quả cho thấy mật độ bọ chét cao liên quan tới mô hình theo mùa và thói quen hộ gia đình: nhà truyền thống, đông người và nuôi gia súc trong nhà ban đêm có nhiều bọ chét hơn; sàn đất phủ chiếu thực vật được mô tả là thuận lợi cho bọ chét. Nhóm cũng cảnh báo việc sử dụng nhiều thuốc trừ côn trùng có thể dẫn tới kháng thuốc và làm giảm hiệu quả kiểm soát véc tơ.
Chuyên gia kêu gọi kết hợp giáo dục cộng đồng, hợp tác giữa bác sĩ thú y, cán bộ y tế công cộng và lãnh đạo địa phương cùng các biện pháp thực tế như thay sàn bằng bê tông, nuôi gia súc riêng và cải thiện tiếp cận phương pháp trị bọ chét giá rẻ.
Từ khó
- lưu hành — xuất hiện và lan trong một khu vực
- tỉ lệ tử vong — phần trăm người chết do bệnh
- bùng phát — sự xuất hiện đột ngột của bệnh
- mật độ — số lượng trên một diện tích
- kháng thuốc — khi tác dụng thuốc giảm hoặc mất
- véc tơ — sinh vật truyền mầm bệnh giữa người
- hộ gia đình — những người sống cùng một nhà
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Theo bạn, biện pháp nào trong bài dễ thực hiện nhất ở vùng nông thôn? Vì sao?
- Làm thế nào giáo dục cộng đồng có thể giúp giảm bọ chét và lây truyền bệnh?
- Bạn nghĩ việc kết hợp bác sĩ thú y, cán bộ y tế công cộng và lãnh đạo địa phương sẽ mang lại lợi ích gì? Hãy nêu một hoặc hai lý do.
Bài viết liên quan
Dùng ma túy ở thanh thiếu niên Mỹ vẫn ở mức thấp
Khảo sát Monitoring the Future của Đại học Michigan cho thấy mức dùng hầu hết chất gây nghiện ở thanh thiếu niên Mỹ trong năm thứ năm liên tiếp vẫn gần mức thấp kỷ lục năm 2021. Một số chất như heroin và cocaine có tăng nhẹ cần theo dõi.