Bệnh dịch hạch vẫn lưu hành ở một số quốc gia, trong đó Madagascar là điểm nóng với hơn 13.000 người bị ảnh hưởng trong 25 năm qua và tỉ lệ tử vong cao. Do vi khuẩn Y. pestis gây ra, bệnh có hai thể chính là bubonic và thể phổi, triệu chứng thường gặp gồm sốt, ớn lạnh và nôn mửa. Bệnh phần lớn xuất hiện ở vùng nông thôn nhưng có khả năng lan vào thành phố.
Nghiên cứu do Adelaide Miarinjara và cộng sự thực hiện thu thập dữ liệu từ khảo sát cắt ngang và lấy mẫu bọ chét trong hộ gia đình tại bốn làng nông thôn ở phía đông nam Vùng Cao Trung tâm của Madagascar. Họ xác định bọ chét người (Pulex irritans) là một yếu tố liên quan trong các đợt bùng phát gần đây và thấy mật độ bọ chét nhà cao gắn với các yếu tố theo mùa và thói quen hộ gia đình.
Các hộ gia đình đông người, sống trong nhà truyền thống và giữ gia súc trong nhà vào ban đêm có mật độ bọ chét cao hơn. Sàn đất phủ chiếu sợi thực vật được mô tả là môi trường thuận lợi cho bọ chét. Không giống bọ chét ở gặm nhấm, mật độ bọ chét người trong nhà không thay đổi nhiều giữa các mùa. Nhóm nghiên cứu còn phát hiện việc sử dụng thuốc trừ côn trùng rộng rãi, điều này có nguy cơ gây kháng thuốc và đe dọa kiểm soát véc tơ dài hạn.
Các chuyên gia kêu gọi mô hình phòng ngừa phối hợp: giáo dục cộng đồng, hợp tác giữa bác sĩ thú y, cán bộ y tế công cộng và lãnh đạo địa phương. Các biện pháp cụ thể được đề xuất gồm thay sàn đất bằng bê tông, nuôi gia súc riêng, cải thiện tiếp cận phương pháp trị bọ chét giá cả phải chăng và thúc đẩy các hoạt động phòng ngừa đồng bộ, liên tục. Bài viết được thực hiện bởi bộ phận tiếng Anh của SciDev.Net tại châu Phi hạ Sahara và xuất bản trên SciDev.Net.
Từ khó
- lưu hành — xuất hiện và lan trong quần thể người
- điểm nóng — khu vực có nhiều trường hợp bệnh
- tỉ lệ tử vong — tỉ lệ người chết vì một bệnh
- mật độ — số lượng trên một đơn vị diện tích
- véc tơ — loài truyền mầm bệnh giữa vật chủ
- kháng thuốc — khả năng sống sót trước thuốc điều trị
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Các biện pháp đề xuất như thay sàn đất bằng bê tông có thể ảnh hưởng thế nào tới đời sống và chi phí của hộ nông thôn? Hãy nêu lợi ích và khó khăn.
- Bạn nghĩ việc phối hợp giữa bác sĩ thú y, cán bộ y tế công cộng và lãnh đạo địa phương sẽ gặp trở ngại gì khi thực hiện phòng ngừa?
- Theo bạn, giáo dục cộng đồng nên tập trung vào những thông điệp nào để giảm nguy cơ bùng phát dịch hạch trong làng?