Các nhà khoa học cảnh báo Iran đang đối mặt với mối đe dọa mới khi sâu quân đội mùa thu được phát hiện ở tỉnh Lorestan, miền tây nước này. Loài sâu này ăn trên hơn 80 loại cây trồng và có khả năng tấn công mạnh vào cây ngô, làm giảm năng suất tới 60% theo đánh giá của CABI. Sâu có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới Mỹ Latinh và trước đó đã lan sang châu Phi, châu Á và Australia.
Nhóm nghiên cứu của Đại học Lorestan xác nhận phát hiện bằng xét nghiệm di truyền trên ấu trùng lấy từ ruộng ngô; kết quả được công bố trong số tháng Sáu của tạp chí Asia Pacific Entomology. Dữ liệu thực địa về thiệt hại ở Lorestan hiện vẫn chưa có. Các chuyên gia cảnh báo rằng cuộc chiến ở Trung Đông có thể làm tình hình xấu hơn: gián đoạn giao thông hàng hải và hàng không ở vùng Vịnh có thể làm chậm phản ứng và cắt nguồn cung các đầu vào nông nghiệp qua eo biển Hormuz.
Asadollah Hosseini-Chegeni (Đại học Lorestan) nói xung đột có thể cản trở giám sát, phối hợp và can thiệp kịp thời; tiếp cận hạn chế và giảm giám sát có thể dẫn tới báo cáo bùng phát không đầy đủ, nên cần tăng cường giám sát cơ bản. Abdul Rehman từ CABI khuyên dùng các sinh phẩm địa phương như Bacillus thuringiensis và chiết xuất neem, đồng thời nhấn mạnh phát hiện sớm, sinh kiểm soát và đào tạo nông dân cùng cán bộ khuyến nông.
Các chuyên gia mô tả nguy cơ lan rộng tới những vùng trồng lúa và ngô tưới ấm như Khuzestan, nơi nhiệt độ 25–35°C thuận lợi cho sâu. Vùng núi Lorestan có mùa đông khắc nghiệt nên khó trở thành nơi sinh sống lâu dài nhưng có thể là điểm khởi phát cho các đợt bùng phát ở nơi khác. Quần hệ di truyền tìm thấy ở Lorestan liên quan tới lúa và có thể đe dọa 730.000 ha lúa của Iran, dù dữ liệu hiện trường cho thấy ngô vẫn là cây bị hại nặng nhất. Thaer Yasseen tại FAO cho rằng đây là mối lo mang tính khu vực nhưng chưa ở mức hoảng loạn; giám sát kịp thời và kiểm soát phối hợp có thể kiềm chế mối nguy.
- Phát hiện sớm và giám sát liên tục.
- Sử dụng sinh phẩm sinh học (Bacillus thuringiensis, neem).
- Đào tạo nông dân và cán bộ khuyến nông.
- Phối hợp khu vực để ứng phó nhanh.
Từ khó
- sâu quân đội mùa thu — côn trùng phá hoại các cây trồng
- năng suất — lượng sản phẩm thu được trên diện tích
- xét nghiệm di truyền — kiểm tra ADN để xác định nguồn gốc
- gián đoạn — sự tạm ngưng hoặc rối loạn hoạt động
- sinh phẩm — sản phẩm sinh học dùng để kiểm soát sâu
- bùng phát — sự xuất hiện và tăng nhanh của dịch hại
- quần hệ di truyền — nhóm cá thể cùng đặc điểm di truyền
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ gián đoạn giao thông do xung đột sẽ ảnh hưởng thế nào đến khả năng ứng phó với sâu ở khu vực lân cận? Hãy nêu lý do.
- Nông dân và cán bộ khuyến nông cần những biện pháp thực tế nào để phát hiện sớm và kiểm soát sâu theo bài viết?
- Việc dùng sinh phẩm như Bacillus thuringiensis và chiết xuất neem có thể mang lại lợi ích và hạn chế gì trong thực tế nông nghiệp vùng này?
Bài viết liên quan
AI và thay đổi sử dụng đất ở Brazil
Nghiên cứu ở Brazil cho thấy trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và công cụ số làm thay đổi cách sử dụng đất. Mô hình nông nghiệp số hóa đẩy người dân đi, làm giảm đa dạng nông nghiệp và thay thế kiến thức truyền thống; các tác giả kêu gọi minh bạch và quản trị tốt hơn.
