Một nghiên cứu do Jiandie Lin và cộng sự tại University of Michigan Life Sciences Institute, công bố trên Journal of Clinical Investigation, mô tả phát hiện một cụm tế bào gan mới liên quan đến metabolic dysfunction-associated steatohepatitis (MASH), dạng nặng của metabolic dysfunction-associated steatitis liver disease (MASLD). Nghiên cứu nhấn mạnh rằng MASLD ảnh hưởng 5%–10% người trưởng thành ở Mỹ và có nguy cơ tiến triển tới xơ gan và ung thư gan.
Nhóm phân tích biểu hiện gene ở từng tế bào gan (hepatocyte) từ mẫu gan khỏe mạnh và gan MASH. Họ xác định ba vùng tế bào gan đã biết và phát hiện một cụm tế bào mới chỉ xuất hiện ở gan MASH; cụm này mang dấu hiệu lão hóa tế bào mạnh, tức là ngừng phân chia nhưng còn tồn tại và có thể làm tăng viêm, làm xấu chức năng mô.
Phân tích sâu chỉ ra gen Themis hoạt động bất thường: bình thường Themis mã hóa protein THEMIS ở tế bào T và không hoạt động ở hepatocyte khỏe mạnh, nhưng ở gan MASH của cả chuột và người, Themis được kích hoạt hàng đầu. Trong mô hình chuột, xóa Themis đặc hiệu ở hepatocyte làm tăng tổn thương gan, lão hóa tế bào, viêm và xơ hóa. Ngược lại, tăng mức THEMIS trong hepatocyte giảm lão hóa tế bào và cải thiện khả năng bảo vệ gan.
Những kết quả này cho thấy Themis là một chất điều hòa quan trọng của lão hóa tế bào gan và mở đường để xác định yếu tố khác gây tổn thương gan, đồng thời thử nghiệm xem liệu đường dẫn THEMIS có thể là mục tiêu điều trị cho MASH hay không. Nghiên cứu có sự tham gia của các đồng tác giả từ nhiều đại học và được hỗ trợ bởi các tổ chức nghiên cứu y tế; mọi thủ tục trên chuột đều được ủy ban thẩm định và tuân theo hướng dẫn tổ chức.
Từ khó
- tế bào gan — tế bào cấu tạo chính của gan
- lão hóa — quá trình tế bào giảm chức năng và ngừng phân chialão hóa tế bào
- biểu hiện gene — sự hoạt động và bộc lộ thông tin của gene
- kích hoạt — khi một gen hoặc protein bắt đầu hoạt độngđược kích hoạt
- xơ hóa — sự thay đổi mô dẫn tới sẹo và cứngxơ gan
- chất điều hòa — chất ảnh hưởng và kiểm soát hoạt động của tế bào
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ liệu nhắm vào đường dẫn THEMIS có thể trở thành phương pháp điều trị hiệu quả cho MASH không? Hãy nêu lý do.
- Nghiên cứu này sử dụng mô hình chuột và được ủy ban thẩm định. Theo bạn những cân nhắc đạo đức nào quan trọng khi dùng động vật trong nghiên cứu y sinh?
- Nghiên cứu đề xuất Themis mở đường để tìm yếu tố khác gây tổn thương gan. Bạn đề xuất cách nghiên cứu tiếp theo để xác định những yếu tố đó là gì?
