Các nhà nghiên cứu báo cáo rằng một nhóm nơ-ron liên quan tới mất phương hướng không gian trong bệnh Alzheimer được bảo tồn qua hàng triệu năm tiến hóa. Những nơ-ron này tập trung trong vỏ não retrosplenial, vùng não giúp động vật và con người xác định vị trí và tính toán đường đi tới đích, chức năng mà Charles Darwin gọi là "định hướng nội tại" (dead reckoning).
Omar Ahmed, phó giáo sư tại University of Michigan và tác giả cao cấp, mô tả vỏ não retrosplenial như một hệ thống GPS vô thức cho não, với các nơ-ron chuyên biệt tính toán hướng đi cần thiết. Nhóm do Isla Brooks dẫn đầu dùng công cụ AI để so sánh dấu vết di truyền của hàng nghìn nơ-ron giữa chuột nhắt và chuột cống, và phát hiện sự bảo tồn rõ rệt của ít nhất hai loại nơ-ron chuyên biệt cho vùng này.
Một trong hai loại cho thấy sự khuếch đại nhỏ ở chuột cống so với chuột nhắt. Phòng thí nghiệm đang điều tra xem các nơ-ron tương tự có trong vỏ não retrosplenial của người hay không và cách chúng thay đổi trong bệnh Alzheimer, với mục tiêu hiểu cơ chế và hướng tới liệu pháp nhắm đích để sửa chữa nơ-ron.
Nghiên cứu được công bố trên Journal of Neuroscience và được hỗ trợ bởi National Institutes of Health cùng Alzheimer’s Association. Nguồn thông tin là University of Michigan.
Từ khó
- vỏ não retrosplenial — phần vỏ não liên quan tới định hướng
- nơ-ron — tế bào thần kinh truyền tín hiệu trong não
- bảo tồn — giữ lại tính chất qua thời gian tiến hóa
- định hướng nội tại — phương pháp tính vị trí và hướng di chuyển
- khuếch đại — làm tăng mức độ hoặc cường độ
- liệu pháp nhắm đích — điều trị nhằm tác động chính xác vào tế bào
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Phát hiện rằng các nơ-ron liên quan tới định hướng được bảo tồn qua tiến hóa có ý nghĩa gì cho nghiên cứu và điều trị bệnh Alzheimer? Hãy nêu lý do.
- Theo bạn, lợi ích và hạn chế khi sử dụng công cụ AI để so sánh dấu vết di truyền của nơ-ron là gì?
