Nghiên cứu đăng trên Journal of Experimental Psychology: General báo cáo rằng người lớn tuổi ít có khuynh hướng tin vào tư duy "tổng bằng không" hơn người trẻ. Nhóm nghiên cứu gồm các nhà tâm lý ở University of Chicago cùng nhà xã hội học Tamar Kricheli-Katz thuộc Tel Aviv University; tác giả chính là Veronica Vazquez-Olivieri và đồng tác giả Boaz Keysar.
Các tác giả ban đầu nhận thấy mô hình này trong World Values Survey, rồi tiến hành bốn thí nghiệm với gần 2.500 người. Người tham gia được chia thành hai nhóm tuổi 18–30 và 65–80, họ đánh giá các phát biểu chung và các tình huống cụ thể ở nơi làm việc về phần thưởng.
Kết quả cho thấy người trẻ có khuynh hướng nhìn nhiều tình huống như thắng-thua, trong khi người lớn tuổi ít nghĩ vậy. Nghiên cứu cảnh báo rằng tư duy này có thể dẫn tới định kiến, ví dụ khi mô tả người nhập cư là chiếm việc, trong khi bằng chứng cho thấy họ thường tạo thêm việc làm và mở rộng nền kinh tế. Các tác giả cũng nêu ví dụ khóa học đàm phán ở UChicago, nơi sinh viên chuyển từ tư duy thắng-thua sang hợp tác và đạt kết quả tốt hơn.
Từ khó
- tổng bằng không — niềm tin rằng lợi ích của người này lấy từ người khác
- khuynh hướng — thói quen hoặc xu thế khi nghĩ hoặc hành động
- thí nghiệm — kiểm tra bằng cách quan sát hoặc thử trên người
- định kiến — ý kiến không đúng, thường dựa trên thành kiến
- đàm phán — thảo luận để đạt được thỏa thuận giữa hai bên
- hợp tác — làm việc cùng nhau để đạt mục tiêu chung
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn có thấy tư duy thắng-thua (tổng bằng không) trong nơi làm việc hoặc cuộc sống hàng ngày không? Cho ví dụ ngắn.
- Theo bạn, những bước đơn giản nào có thể giúp mọi người nghĩ theo hướng hợp tác hơn thay vì thắng-thua?
- Bạn từng tham gia khóa học hoặc hoạt động nào giúp thay đổi cách suy nghĩ từ đối đầu sang hợp tác không? Kết quả ra sao?
Bài viết liên quan
Cuộc Đại Suy thoái 2008 khiến nhiều người Mỹ thấy mình thuộc tầng lớp thấp hơn
Nghiên cứu công bố trên Psychological Science do Stephen Antonoplis dẫn đầu cho thấy sau suy thoái 2008 nhiều người Mỹ tự nhận thuộc tầng lớp thấp hơn. Phân tích dựa trên dữ liệu dài hạn của khoảng 165.000 người.
