Nghiên cứu: chatbot có thể ảnh hưởng quan điểm chính trị ^{CEFR B2}

Một công trình nghiên cứu, đăng trên PNAS Nexus, cho thấy câu trả lời thông thường của chatbot có thể định hình quan điểm xã hội và chính trị của người dùng. Nhóm do Matthew Shu, sinh viên tốt nghiệp Yale College năm 2025, làm tác giả chính phân tích hai sự kiện: đình công chung Seattle (một cuộc ngừng việc kéo dài năm ngày vào tháng 2 năm 1919) và phong trào sinh viên Third World Liberation Front năm 1968.

Thử nghiệm cho 1.912 người tham gia đọc bản tóm tắt mặc định từ GPT-4o, các mục tương ứng trên Wikipedia, hoặc các bản tóm tắt được gợi khung theo hướng tự do hoặc bảo thủ. Kết quả cho thấy so với Wikipedia, bản tóm tắt mặc định và các bản gợi khung tự do khiến người đọc bày tỏ quan điểm thiên về tự do hơn. Bản gợi khung bảo thủ dẫn đến quan điểm bảo thủ hơn so với Wikipedia.

Nhóm nghiên cứu phân tích cơ chế và cho rằng ảnh hưởng này xuất phát từ hai nguồn chính: thiên kiến tiềm ẩn trong quá trình huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn và thiên kiến khi gợi lệnh (prompting bias). Họ cũng ghi nhận rằng khung tự do tăng quan điểm tự do ở nhiều nhóm, trong khi hiệu ứng của khung bảo thủ chỉ có ý nghĩa thống kê với những người tự nhận là bảo thủ. Daniel Karell (Yale) mô tả tác động là khiêm tốn nhưng thực tế, có thể khiến một số người ôn hòa dịch sang hơi thiên về tự do.

Các tác giả cảnh báo rằng quá trình phát triển chatbot thường thiếu minh bạch, khác với việc chỉnh sửa minh bạch trên Wikipedia, và nêu khả năng các công ty phát triển mô hình có thể định hình quan điểm của người dùng. Các đồng tác giả đến từ Yale và Rutgers University. Nguồn: Yale University.