Nhóm nghiên cứu tại ETH Zurich đã chế tạo đèn phát quang hữu cơ (OLED) ở quy mô nano và công bố kết quả trên Nature Photonics. Họ giảm quy mô điểm ảnh xuống nhiều bậc: điểm ảnh nhỏ nhất đạt khoảng 100 nanomet, một số điểm ảnh trong mô phỏng và thử nghiệm đo khoảng 200 nanomet (0,2 micromet). Trong một bước chế tạo, mật độ điểm ảnh tối đa tăng khoảng 2.500 lần so với trước đó.
Khi các điểm ảnh đặt gần hơn nửa bước sóng ánh sáng, sóng của chúng tương tác thay vì hoạt động độc lập; giới hạn nhiễu xạ cho ánh sáng nhìn thấy nằm trong khoảng 200–400 nanomet, và nhóm đã tận dụng các tương tác này để hướng ánh sáng phát ra vào các góc nhất định. Họ dùng màng nitride silicon làm khuôn rất mỏng, mỏng hơn khoảng 3.000 lần so với mặt nạ kim loại cũ, và có thể tích hợp vào quy trình quang khắc chuẩn cho sản xuất chip.
Nhóm đã trình diễn logo ETH Zurich làm từ 2.800 nano‑OLED có kích thước tương tự một tế bào người. Ứng dụng tiềm năng bao gồm kính đeo sát mắt độ phân giải siêu cao, nguồn sáng nhỏ cho kính hiển vi độ phân giải cao và cảm biến siêu nhỏ để phát hiện tín hiệu từ từng tế bào thần kinh. Nhóm nhận tài trợ Consolidator cho nghiên cứu vào năm 2024 và đang tối ưu hóa phương pháp, với các bước tương lai gồm quang học mảng pha, laser nhỏ và các siêu‑điểm ảnh nhóm để tạo ảnh 3D quanh người xem.
Từ khó
- điểm ảnh — đơn vị nhỏ nhất tạo nên ảnh trên màn hìnhđiểm ảnh nhỏ nhất, mật độ điểm ảnh
- nhiễu xạ — sự thay đổi hướng của sóng ánh sáng do chướng ngại
- màng — tấm vật liệu mỏng, dùng làm khuôn hoặc lớp phủmàng nitride silicon
- quang khắc — kỹ thuật tạo cấu trúc trên bề mặt bằng ánh sángquy trình quang khắc chuẩn
- mật độ — số lượng trên một đơn vị diện tíchmật độ điểm ảnh tối đa
- tương tác — tác động lẫn nhau giữa hai hoặc nhiều vật
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Công nghệ nano‑OLED có thể cải thiện trải nghiệm thiết bị đeo sát mắt. Theo bạn, một lợi ích và một hạn chế của công nghệ này là gì? Giải thích ngắn gọn.
- Bài viết nhắc việc tích hợp màng nitride silicon vào quy trình quang khắc chuẩn. Vì sao khả năng tích hợp vào sản xuất chip lại quan trọng?
- Nhóm dự định tạo ảnh 3D quanh người xem. Hãy nêu một ứng dụng thực tế của tính năng này và lý do nó hữu ích.
Bài viết liên quan
Các nhà khoa học giải trình tự RNA cổ từ voi ma mút gần 40,000 năm
Các nhà nghiên cứu tách và giải trình tự RNA từ mô voi ma mút bảo quản trong băng vĩnh cửu ở Siberia, mẫu RNA cổ nhất từng thu hồi. RNA cho biết gen nào hoạt động gần thời điểm chết và nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell.
