Ảnh hưởng của Trung Quốc tại Kyrgyzstan và phản ứng công chúng ^{CEFR B2}

Sự gia tăng ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc ở Kyrgyzstan đã xuất hiện rõ trong những năm gần đây: Trung Quốc là chủ nợ chính, nhà đầu tư lớn nhất và đối tác thương mại chủ yếu, với quan hệ được nâng cấp thành đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2023. Hợp tác tập trung vào khai khoáng, nông nghiệp, năng lượng, giao thông và các lĩnh vực khác, nhưng nó cũng nảy sinh phản ứng xã hội mạnh mẽ.

Phản đối bao gồm biểu tình, bạo lực và các cuộc đột kích vào doanh nghiệp. Mức độ bạo lực đạt đỉnh vào tháng 10 năm 2020 khi doanh nghiệp Trung Quốc bị tấn công và nhà máy bị phóng hỏa; cùng năm đó, chính phủ hủy một bến trung chuyển logistics trị giá 280 triệu USD sau các cuộc biểu tình. Những lo ngại về môi trường và sức khỏe góp phần kích hoạt phản ứng: có các báo cáo về vi phạm khí thải tại nhà máy lọc Junda ở Kara-Balta và gia súc chết gần mỏ vàng Solton-Sary do công ty Zhong Ji điều hành.

Nỗi lo về di cư và phụ thuộc tài chính cũng gia tăng căng thẳng. Mặc dù chỉ có khoảng 9.000 công nhân Trung Quốc tại Kyrgyzstan, tin đồn về gần 100.000 người và thực tế Trung Quốc nắm hơn một phần ba nợ nước ngoài làm dấy lên lo ngại. Các chính trị gia dân túy như Sadyr Japarov và các nhóm dân tộc chủ nghĩa bạo lực như Kyrk Choro đã khuếch đại những lo ngại này, cùng với các tuyên bố liên quan đến đường biên giới thế kỷ XIX và chính sách ở Tân Cương.

Phản ứng từ chính phủ và Trung Quốc đa chiều. Từ 2020, chính phủ Kyrgyz siết chặt kiểm soát xã hội dân sự và truyền thông, và cấm biểu tình ở trung tâm Bishkek từ tháng 3 năm 2022. Trung Quốc tăng hỗ trợ an ninh cho lực lượng Kyrgyz và cho phép công ty an ninh tư nhân nước ngoài hoạt động; ít nhất 6 công ty hiện làm việc ở nước này và Zhongjun Junhong Group được cấp phép vũ khí năm 2016. Ngoài ra, Trung Quốc đầu tư vào các sáng kiến mềm như ba Viện Khổng Tử, học bổng cho sinh viên và các xưởng nghề "Luban". Xưởng Luban ở Bishkek khai trương năm 2024, tập trung vào thủy điện và xây đường, cho thấy cách tiếp cận đào tạo và đầu tư giá trị cao để cải thiện hình ảnh.

• Hành động xã hội: biểu tình và đột kích.
• Vấn đề môi trường: sự cố tại Junda và Solton-Sary.
• Phản ứng chính trị: siết kiểm soát và cấm biểu tình.