Nghiên cứu đã theo dõi 37 loài (22 loài chim và 15 loài thú) trên khắp Hoa Kỳ, trong khuôn khổ một hợp tác kéo dài sáu năm giữa các nhà nghiên cứu tại Yale và đồng nghiệp từ hơn 50 tổ chức. Công trình do Ruth Oliver và Scott Yanco dẫn đầu; Walter Jetz của Yale cũng là một trong những tác giả chủ chốt.
Các nhà nghiên cứu dùng thiết bị GPS để ghi khoảng 11.8 triệu điểm vị trí từ hơn 4.500 cá thể. Họ kết hợp dữ liệu này với dữ liệu điện thoại di động và chỉ số vệ tinh về xáo trộn do con người gây ra. Những đợt phong tỏa năm 2020 thay đổi mô hình di chuyển của con người so với 2019, giúp các tác giả tách biệt tác động của sự hiện diện con người khỏi các thay đổi lâu dài như đô thị hóa và nông nghiệp.
Kết quả cho thấy hơn 65% loài thay đổi hành vi khi có con người hiện diện, đặc biệt ở các khu vực tự nhiên ít phát triển. Phản ứng khác nhau: ví dụ, sói xám mở rộng phạm vi, quạ di chuyển nhiều hơn, còn chó rừng có xu hướng thu hẹp hoạt động. Từ đó các tác giả khuyên bảo tồn nên tính đến nơi và thời điểm con người xuất hiện, thay vì áp dụng chiến lược chung cho mọi nơi.
Từ khó
- theo dõi — quan sát và ghi lại hành vi hoặc vị trí
- hợp tác — làm việc chung giữa hai bên hoặc nhiều bên
- xáo trộn — sự thay đổi gây rối trật tự tự nhiên
- phong tỏa — hạn chế đi lại và hoạt động để phòng dịch
- đô thị hóa — quá trình đất đai trở thành khu vực thành thị
- kết hợp — đưa hai nguồn thông tin lại với nhau
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ vì sao một số loài như sói xám mở rộng phạm vi khi có con người, còn loài khác lại thu hẹp hoạt động?
- Ở khu vực tự nhiên gần nơi bạn sống, việc giảm xáo trộn do con người có thể ảnh hưởng thế nào đến động vật?
- Bạn nghĩ thông tin về thời điểm và nơi con người xuất hiện nên được dùng thế nào trong kế hoạch bảo tồn?
