Tendinopathies là nhóm bệnh gân phổ biến, liên quan tới gân Achilles, khuỷu tay của vận động viên quần vợt, vai của vận động viên bơi và đầu gối của vận động viên nhảy. Những bệnh này thường bắt nguồn từ gân bị quá tải và có thể dẫn tới đau mãn tính; trong nhiều trường hợp tiến triển, vật lý trị liệu không còn hiệu quả và lựa chọn hiện tại thường là phẫu thuật cắt bỏ phần gân bị bệnh.
Một nhóm nghiên cứu do Jess Snedeker và Katrien De Bock tại ETH Zurich đã phát hiện vai trò nhân quả của HIF1. Họ cho biết một phần của protein HIF1 hoạt động như yếu tố phiên mã và kiểm soát chương trình gen trong tế bào gân. Thí nghiệm trên chuột cho thấy kích hoạt kéo dài HIF1 khởi phát tendinopathy ngay cả khi không có quá tải; ngược lại, tắt HIF1 ngăn ngừa bệnh dù gân bị quá tải. Kết quả từ mô gân người lấy trong phẫu thuật cũng phù hợp với phát hiện trên chuột.
Ở cả hai mô hình, HIF1 tăng dẫn tới tái cấu trúc bệnh lý của mô gân: nhiều liên kết chéo trong sợi collagen làm gân giòn và suy giảm chức năng cơ học, đồng thời mạch máu và dây thần kinh xâm nhập vào mô, góp phần gây đau. Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh điều trị sớm vì tổn thương do HIF1 tích tụ có thể trở nên không thể đảo ngược. Họ cũng cảnh báo rằng tắt HIF1 toàn thân có thể gây tác dụng phụ do vai trò của HIF1 trong cảm nhận oxy ở nhiều cơ quan, và hiện đang tìm các bước sinh hóa liên quan tới HIF1 để xác định mục tiêu điều trị an toàn hơn.
Nghiên cứu được đăng trên Science Translational Medicine. Nguồn: ETH Zurich.
Từ khó
- gân — mô nối cơ với xương, truyền lực co cơ
- quá tải — áp lực hoặc sử dụng vượt mức cho bộ phận
- yếu tố phiên mã — protein điều khiển việc sao chép gen thành RNA
- khởi phát — bắt đầu hoặc gây ra một bệnh hay quá trình
- tái cấu trúc — thay đổi lại cấu trúc vật chất hoặc mô
- liên kết chéo — liên kết giữa sợi làm tăng độ cứng
- suy giảm — giảm về mức hoặc chất lượng của chức năng
- toàn thân — ảnh hưởng hoặc tác động lên toàn bộ cơ thể
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ ưu điểm và rủi ro khi điều trị nhắm vào HIF1 thay vì phẫu thuật là gì? Hãy nêu ít nhất một lợi ích và một rủi ro, dựa trên bài báo.
- Theo bài, vì sao việc điều trị sớm quan trọng khi HIF1 tích tụ? Bạn có đề xuất biện pháp sớm nào để giảm nguy cơ tiến triển không?
- Nhóm nghiên cứu tìm các bước sinh hóa liên quan tới HIF1 để chọn mục tiêu điều trị an toàn hơn. Theo bạn, tiêu chí nào là cần thiết khi chọn mục tiêu điều trị an toàn?
Bài viết liên quan
Giám sát không khí thời gian thực bằng AI và cảm biến ở Nam Phi
Các nhà khoa học ở Nam Phi dùng phương pháp từ vật lý hạt để theo dõi chất lượng không khí thời gian thực. Hệ thống AI_r kết hợp cảm biến IoT chi phí thấp và trí tuệ nhân tạo, đang thử nghiệm ở Soweto và mở rộng tới Sedibeng.