Công trình do nhà sinh học Jason Rohr dẫn đầu và được công bố trên Science, bắt đầu bằng khảo sát thực địa ở Trung Quốc. Các cộng tác viên thu thập hàng nghìn con cá trong vài năm từ các hồ có mức ô nhiễm thuốc trừ sâu khác nhau. Ở những hồ bị ô nhiễm, quần thể thiếu các cá thể già hơn; nhóm giải thích mô hình này là do chết sớm chứ không phải do giảm sinh sản.
Phân tích hóa học mô cá chỉ ra chlorpyrifos là hợp chất duy nhất liên tục liên quan đến các dấu hiệu sinh học của lão hóa. Các dấu hiệu gồm telomere ngắn hơn và tăng tích tụ lipofuscin trong gan. Trong phòng thí nghiệm, phơi nhiễm mãn tính liều thấp ở nồng độ tương tự ngoài tự nhiên gây rút ngắn telomere dần dần, tăng lão hóa tế bào và giảm khả năng sống sót.
Những phơi nhiễm ngắn với liều cao gây độc nhanh và tử vong nhưng không thúc đẩy lão hóa qua rút ngắn telomere hay tăng lipofuscin. Mất các cá già có thể làm tổn hại sinh sản, đa dạng di truyền và ổn định quần thể, nên phát hiện này đặt ra mối quan ngại sinh thái rộng hơn.
Từ khó
- quần thể — Tập hợp các cá nhân cùng loài sống ở một nơi
- cá thể — Một sinh vật riêng lẻ của một loàicác cá thể
- lão hóa — Quá trình già đi của tế bào hoặc cơ thể
- telomere — Đoạn DNA ở đầu nhiễm sắc thể
- lipofuscin — Sản phẩm tích tụ trong tế bào khi già
- phơi nhiễm — Tiếp xúc với một chất có thể gây hại
- mãn tính — Diễn ra trong thời gian dài, kéo dài
- đa dạng di truyền — Sự khác nhau về gene giữa các thành viên cùng loài
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ việc mất các cá già sẽ ảnh hưởng thế nào tới sinh sản và ổn định quần thể? Hãy nêu một hoặc hai lý do.
- Tại sao phơi nhiễm mãn tính liều thấp có thể gây lo ngại hơn phơi nhiễm ngắn liều cao cho quần thể?
- Bạn đề xuất những biện pháp nào để giảm ô nhiễm thuốc trừ sâu trong hồ và bảo vệ các loài thủy sinh?
