Kháng kháng sinh (AMR) đang trở thành mối lo ngại ngày càng tăng ở Ấn Độ và trên thế giới; một dự báo nêu rằng đến năm 2050 AMR có thể gây 10 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, trong đó lên tới 2 triệu ca ở Ấn Độ. Các nhà nghiên cứu cho rằng mở rộng giám sát nước thải có thể là công cụ quan trọng để theo dõi và hạn chế sự lan truyền các vi sinh vật kháng thuốc.
Nghiên cứu đăng trên Nature Communications phân tích nước thải từ Delhi, Mumbai, Kolkata và Chennai. Nhóm thu thập 447 mẫu từ 19 điểm trong giai đoạn 2022–2024 và áp dụng giải trình tự metagenomic shotgun để xác định cộng đồng vi sinh, các gen kháng thuốc và các yếu tố di truyền di động góp phần lan truyền kháng thuốc.
Kết quả cho thấy gen kháng xuất hiện rộng rãi mặc dù thành phần vi khuẩn địa phương khác nhau; điều này gợi ý sự hiện diện của các cơ chế kháng chung. Nghiên cứu lưu ý Klebsiella pneumoniae phổ biến hơn ở Chennai và Mumbai, còn Pseudomonas aeruginosa chiếm ưu thế ở Kolkata. Nước thải được mô tả là giao diện then chốt nơi hoạt động của con người, sử dụng kháng sinh và đa dạng vi sinh gặp nhau; một nghiên cứu năm 2023 gọi nước thải là "điểm nóng chính" cho sự phát sinh vi khuẩn kháng thuốc.
Chuyên gia như Rakesh Mishra từ Tata Institute for Genetics and Society chỉ ra việc tiêu thụ kháng sinh cao và việc xử lý nước thải không đầy đủ là nguyên nhân quan trọng. Về chính sách, tiếp cận Một Sức khỏe và Kế hoạch Hành động Quốc gia về AMR 2025 đề cao giám sát nước thải như công cụ tiết kiệm chi phí; Indian Council of Medical Research dự định mở rộng giám sát tới 50 cities sau pilot ở five cities. Tuy nhiên, các nhà phê bình như Mohit Nair nêu ra khoảng trống trong thực thi ở cấp bang, việc hạn chế bán thuốc không theo toa yếu, thiếu ngân sách bang, phối hợp liên ngành chưa tốt và tích hợp AMR vào chương trình bệnh lao và HIV còn hạn chế. Một số chuyên gia khuyến nghị mô phỏng các kế hoạch địa phương hiệu quả, ví dụ Kerala State Action Plan.
Từ khó
- kháng kháng sinh — khả năng vi sinh không bị thuốc tiêu diệt
- nước thải — nước đã sử dụng và thải ra môi trường
- giám sát — quan sát và thu thập dữ liệu để kiểm tra
- giải trình tự — xác định trình tự gen hoặc ADN của mẫu
- yếu tố di truyền — thành phần mang thông tin di truyền trong tế bào
- vi sinh — sinh vật nhỏ như vi khuẩn hoặc nấm
- lan truyền — sự truyền từ nơi này sang nơi khác
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ giám sát nước thải có thể giúp giảm kháng kháng sinh như thế nào ở cấp địa phương? Nêu ví dụ hoặc lý do.
- Theo bài báo, những rào cản chính khi mở rộng giám sát nước thải là gì? Bạn đề xuất giải pháp cụ thể nào để khắc phục?
- Việc tích hợp giám sát AMR vào chương trình lao và HIV còn hạn chế. Theo bạn điều này ảnh hưởng thế nào tới sức khỏe cộng đồng?