LingVo.club
Trình độ
Nhiệt độ cao làm bướm vua dễ nhiễm ký sinh trùng — Trình độ B2 — butterfly emerging from a cocoon on a green leaf close-up photography

Nhiệt độ cao làm bướm vua dễ nhiễm ký sinh trùngCEFR B2

21 thg 1, 2026

Phỏng theo Leigh Hataway U. Georgia, Futurity CC BY 4.0

Ảnh: Bankim Desai, Unsplash

Trình độ B2 – Trung cao
8 phút
439 từ

Nghiên cứu mới cảnh báo rằng một thế giới ấm hơn có thể làm bướm vua dễ bị bệnh hơn. Các ca nhiễm ký sinh trùng Ophryocystis elektroscirrha đã tăng hơn gấp ba kể từ năm 2002; loại ký sinh này, được phát hiện vào những năm 1960, có thể làm cánh bướm nhỏ lại, trọng lượng giảm và tuổi thọ ngắn, đồng thời ảnh hưởng xấu tới khả năng di cư. Nghiên cứu còn ghi nhận bướm phơi nhiễm ở nhiệt độ tăng cao kém chịu đựng nhiễm trùng hơn 22%.

Thầu dầu là loài cây duy nhất để bướm vua đẻ trứng và sâu bướm ăn. Người ta đã trồng nhiều thầu dầu nhiệt đới không bản địa; loại cây này có thể phát triển quanh năm ở vùng ôn hòa. Mùa sinh trưởng kéo dài có thể khiến bướm trì hoãn hoặc bỏ qua di cư, tạo cơ hội cho ký sinh trùng lan rộng. Thầu dầu nhiệt đới cũng thường độc hơn các loài bản địa, và bướm vua có thể tích tụ các độc tố này, điều được cho là giúp chống ký sinh trùng.

Các thí nghiệm trước trong phòng thí nghiệm dùng nhiệt độ cao ổn định cho thấy độc tố trong cây tăng và gợi ý ký sinh trùng không chịu được nhiệt độ cực đoan. Tuy nhiên nghiên cứu mới áp dụng phơi nhiễm ngoài đồng ruộng với nhiệt độ thay đổi. Nhóm nghiên cứu nuôi cả bướm bị phơi nhiễm và không nhiễm trên thầu dầu nhiệt đới không bản địa và thầu dầu đầm lầy bản địa, ở nhiệt độ môi trường và nhiệt độ tăng. Họ mong đợi ít nhiễm hơn ở nhóm nóng hơn và trên cây độc hơn, nhưng kết quả ngược lại: ở nhiệt độ cao hơn, tác dụng bảo vệ của thầu dầu nhiệt đới biến mất và phần lớn bướm phơi nhiễm vẫn bị nhiễm.

Nhóm cũng thấy độc tố trong thầu dầu nhiệt đới tăng nhẹ ở nhiệt độ ấm hơn. Các độc tố mạnh có thể làm chậm phát triển, gây tổn thương tế bào và đôi khi bị thải ra, khiến mất phần bảo vệ. Theo lời Sonia Altizer, điều này có thể nghĩa là một thế giới ấm hơn sẽ là một thế giới bệnh tật hơn cho bướm vua. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Ecological Entomology, do Isabella Ragonese và Christopher Brandon dẫn dắt; Ragonese hiện là nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại University of Massachusetts Amherst và Brandon theo học bậc sau đại học tại Colorado State University. Nguồn: University of Georgia.

Từ khó

  • ký sinh trùngsinh vật sống trên vật chủ và gây hại
  • phơi nhiễmtiếp xúc với mầm bệnh hoặc tác nhân gây bệnh
    bị phơi nhiễm
  • thầu dầuloài cây mà bướm vua đẻ trứng và ăn
    thầu dầu nhiệt đới, thầu dầu đầm lầy
  • độc tốchất gây hại cho cơ thể sinh vật
  • di cưchuyển chỗ sinh sống theo mùa hoặc khoảng cách
  • mùa sinh trưởngthời gian cây và sâu bướm phát triển
  • tích tụtích lũy chất trong cơ thể theo thời gian

Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.

Câu hỏi thảo luận

  • Nhiệt độ ấm hơn và mùa sinh trưởng kéo dài có thể ảnh hưởng như thế nào tới quyết định di cư của bướm vua?
  • Việc trồng thầu dầu không bản địa có lợi hay có hại cho bướm vua? Hãy nêu lý do dựa trên nội dung bài.
  • Bạn đề xuất biện pháp quản lý nào để giảm nguy cơ dịch bệnh cho bướm vua trong điều kiện ấm lên?

Bài viết liên quan