Gaza: Tàn phá môi trường và thách thức tái thiếtCEFR B2
6 thg 11, 2025
Phỏng theo Guest Contributor, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: Emad El Byed, Unsplash
Sau khi một lệnh ngừng bắn cuối cùng được ký, các tổ chức nhân đạo mở rộng hoạt động để tiếp cận những gia đình đối mặt với nạn đói sau gần hai năm bị ném bom và phong tỏa. Sự chú ý quốc tế đang dịch chuyển từ cứu trợ khẩn cấp sang vấn đề phức tạp hơn là tái thiết và phục hồi sinh thái của Gaza.
Masum Mahbub, Giám đốc điều hành của Human Concern USA, gọi mức độ tàn phá này là một trong những thảm họa môi trường nghiêm trọng nhất của thế kỷ 21. Ông mô tả cư xá bị san phẳng, đất đai nhiễm độc, nước và không khí ô nhiễm, và nhận định thiệt hại mang tính hệ thống nhằm biến vùng đất thành nơi không thể sinh sống. Trước chiến dịch, Gaza đã cố gắng tăng khả năng chống chịu khí hậu với tấm pin năng lượng mặt trời trên mái và kế hoạch quản lý nước, nhưng nhiều tiến bộ đó đã bị xóa sổ. Gần 70% diện tích nông nghiệp bị phá hủy, vườn ô liu bị san bằng, các đường ống nước và toàn bộ 5 nhà máy xử lý nước thải bị tiêu hủy.
Các hành động cụ thể còn đe dọa nguồn tài nguyên: việc bơm nước biển vào đường hầm có nguy cơ gây nhiễm mặn cho tầng chứa nước quan trọng duy nhất, nguồn nước uống cho hơn 2 triệu người. Bom đánh trúng các hệ thống pin mặt trời trên mái đã cắt nguồn điện độc lập cho nhà dân và bệnh viện. Trong 60 ngày đầu, giao tranh tạo ra 281,000 tấn CO₂, và Mahbub nói hơn 99% lượng này quy cho các hoạt động trên không và trên mặt đất của Israel. Ông cảnh báo việc xây lại 100,000 tòa nhà có thể thải thêm 30 triệu tấn CO₂, tương đương với lượng phát thải hằng năm của New Zealand.
Các hậu quả khác ảnh hưởng tới an ninh lương thực và sức khỏe: trang trại bị phá, 70% đội tàu đánh cá bị tiêu hủy, và nguồn nước bị nhiễm bẩn với 130,000 mét khối nước thải chưa qua xử lý mỗi ngày. Có khoảng 37 triệu tấn đống đổ nát độc hại, đạn chưa nổ, và không khí ô nhiễm bởi bụi bê tông, amiăng và kim loại nặng; hàng chục nghìn thi thể phân hủy dưới đống đổ nát sẽ tiếp tục ảnh hưởng tới đất và nước ngầm trong nhiều năm. Mahbub kêu gọi một nỗ lực toàn cầu tập trung vào phục hồi sinh thái sâu rộng, truy cứu trách nhiệm về tội hủy hoại môi trường và tội diệt chủng, và nhấn mạnh rằng công tác tái thiết phải bao gồm khử ô nhiễm để phục hồi nước, đất và sức khỏe cộng đồng.
Từ khó
- tái thiết — xây dựng lại sau khi bị phá hủy
- phục hồi sinh thái — khôi phục hệ sinh thái và môi trường
- nhiễm mặn — nước có nhiều muối làm hỏng nguồn nước
- tầng chứa nước — lớp đất hoặc đá chứa nước ngầm
- khử ô nhiễm — loại bỏ chất độc hại khỏi môi trường
- phát thải — số lượng khí nhà kính thải ra
- đống đổ nát — tập hợp vật liệu bị phá hủy sau chiến tranh
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Theo bài, công tác tái thiết phải bao gồm khử ô nhiễm. Bạn nghĩ ưu tiên cụ thể nào nên được thực hiện trước để bảo vệ sức khỏe cộng đồng? Vì sao?
- Bài viết kêu gọi nỗ lực toàn cầu và truy cứu trách nhiệm. Theo bạn, cộng đồng quốc tế nên làm gì để vừa hỗ trợ cứu trợ khẩn cấp vừa giúp phục hồi sinh thái lâu dài? Hãy nêu vài bước khả thi.
Bài viết liên quan
Vivien Sansour và Thư viện Hạt giống Di sản Palestine
Vivien Sansour sáng lập Thư viện Hạt giống Di sản Palestine để lưu giữ hạt giống, cây trồng và các câu chuyện nối người Palestine với đất đai. Dự án bắt nguồn từ ký ức cá nhân và nay đã mở rộng thành một sáng kiến cơ sở toàn cầu.