Nepal có tiềm năng lớn cho điện mặt trời nhưng gặp rào cản chính sách và chính trịCEFR B2
4 thg 11, 2025
Phỏng theo Sonia Awale, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: Calum Hill, Unsplash
Báo cáo của nhóm nghiên cứu EMBER vào tháng 10 năm 2025 cho thấy năng lượng tái tạo đã thay đổi cơ cấu điện toàn cầu, với năng lượng mặt trời đóng góp 83% cho sự tăng trưởng. Ở Nepal, đánh giá kỹ thuật cho thấy tiềm năng điện mặt trời là 432 gigawatt (432,000 MW), trong khi tiềm năng thủy điện là 42,000 MW. Nepal có hơn 300 ngày nắng mỗi năm và bức xạ mặt trời có thể sản xuất 3.6 đến 6.2 đơn vị điện trên mỗi mét vuông. Đồng thời, rủi ro khí hậu như vỡ hồ chứa băng (glacial lake outburst floods) đã làm cho thủy điện ở vùng Himalaya trở nên không ổn định hơn.
Tuy nhiên, chính sách trong nước và vấn đề địa chính trị đang kìm hãm mở rộng điện mặt trời. Chính phủ giới hạn tỷ lệ mặt trời ở mức 10% trong cơ cấu, trong khi hiện mặt trời mới cung cấp 5%. Giá bán điện mặt trời được đặt là NPR 5 (USD 0.035) mỗi đơn vị và các dự án mặt trời phải tham gia đấu thầu cạnh tranh. Ngược lại, thủy điện không phải đấu thầu, được phục vụ theo ai đến trước và nhận giá cố định cao hơn là NPR 6.5 (USD 0.046) mỗi đơn vị. Cơ chế này khiến thủy điện mang tính cung ứng, còn mặt trời mang tính cầu, làm giảm động lực đầu tư vào nhiều dự án mặt trời.
Lo ngại địa chính trị đã chặn nhiều dự án gần biên giới. Năm 2018, Quỹ Khí hậu Himalaya Dolma đề xuất dự án 150 MW kèm 20 MW lưu trữ ở Mustang nhưng Cục Mỏ ra lệnh dừng vì lo có uranium; những người trong cuộc nói có áp lực từ Trung Quốc vì vùng đó gần Tây Tạng. Dự án trị giá USD 190 triệu của Risen Energy gồm hai nhà máy 125 MW với 20 MW lưu trữ ở Banke và Kapilvastu không được ký sau khi Ấn Độ nêu lo ngại an ninh. Một số dự án nhỏ do Trung Quốc hỗ trợ đã tiến hành, ví dụ năm 2024 Trung Quốc tài trợ nhà tắm cộng đồng và lắp mái năng lượng mặt trời ở Lalitpur theo chương trình “Happy Community” (幸福社区, Xìngfú Shèqū). Quan sát viên nói đầu tư Trung Quốc lớn hơn bị hạn chế bởi căng thẳng Ấn Độ–Trung Quốc và bởi chính sách của Nepal.
- Nâng trần điện mặt trời lên 30%;
- Mở quy hoạch sang vùng bức xạ cao như Dolpo và Mustang;
- Sử dụng cơ chế hòa lưới tính công bằng và lắp đặt trên mái nhà.
Chuyên gia Kushal Gurung cảnh báo cần có ngoại giao để tránh các dự án bị trì hoãn do chính trị khu vực, và ông nói với chính phủ rằng có thể phải chọn giữa trả nhiều hơn cho thủy điện hoặc mua nhiều điện mặt trời rẻ hơn.
Từ khó
- năng lượng tái tạo — điện lấy từ mặt trời, gió hoặc nước
- bức xạ mặt trời — ánh sáng và nhiệt do mặt trời phát ra
- đấu thầu — quy trình chọn nhà thầu bằng cạnh tranh
- địa chính trị — quan hệ và xung đột giữa các quốc gia
- lưu trữ — việc giữ năng lượng để dùng sau
- cơ cấu — cách chia các phần trong tổng thể
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ việc nâng trần điện mặt trời lên 30% sẽ có lợi và rủi ro gì cho Nepal? Hãy nêu hai lý do hoặc ví dụ.
- Các biện pháp nào — ví dụ mở quy hoạch vùng bức xạ cao hay cơ chế hòa lưới — có thể thúc đẩy đầu tư vào điện mặt trời? Giải thích ngắn.
- Làm thế nào ngoại giao khu vực có thể giúp giảm trì hoãn dự án năng lượng do vấn đề địa chính trị? Nêu hai cách cụ thể.
