Các nhà thiên văn báo cáo rằng bức xạ mạnh từ một lỗ đen siêu khối lượng trong pha quasar có thể kìm hãm hoạt động tạo sao không chỉ trong thiên hà chủ mà còn ở các thiên hà lân cận. Công trình do nhóm của Yongda Zhu tại University of Arizona công bố trên The Astrophysical Journal Letters.
Nhóm nghiên cứu phân tích quasar J0100+2802, do một lỗ đen có khối lượng khoảng 12 tỷ lần Mặt Trời cấp năng lượng. Ánh sáng từ quasar này đến từ thời vũ trụ chưa đầy 1 tỷ năm tuổi, tức hơn 13 tỷ năm trước.
Với Kính thiên văn Không gian James Webb, họ đo phát xạ O III (oxy bị ion hóa) để theo dõi hình thành sao gần đây. So sánh O III và ánh sáng tử ngoại cho thấy các thiên hà trong bán kính một triệu năm ánh sáng quanh quasar có O III yếu hơn, được hiểu là dấu hiệu hoạt động tạo sao bị kìm hãm. Nhóm sẽ mở rộng quan sát để xem hiện tượng có phổ biến hay không và nghiên cứu các yếu tố khác ảnh hưởng đến thiên hà lân cận.
Từ khó
- lỗ đen siêu khối lượng — vật thiên văn có khối lượng rất lớn
- quasar — hạt nhân thiên hà rất sáng do lỗ đenpha quasar, quasar J0100+2802, quasar này
- bức xạ — năng lượng truyền đi dưới dạng sóng hoặc hạtbức xạ mạnh
- kìm hãm — ngăn chặn hoặc làm chậm một quá trìnhbị kìm hãm
- O III — dấu hiệu ánh sáng từ oxy đã bị ion hóa
- phát xạ — sự phát ra ánh sáng hoặc bức xạphát xạ O III
- ánh sáng tử ngoại — ánh sáng có bước sóng ngắn hơn ánh sáng nhìn thấy
- tạo sao — quá trình hình thành các ngôi sao mớihoạt động tạo sao
- thiên hà — tập hợp lớn gồm sao, hành tinh và vật chất khácthiên hà chủ, các thiên hà lân cận, các thiên hà
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ vì sao các nhà nghiên cứu muốn mở rộng quan sát hiện tượng này?
- Khi quasar kìm hãm tạo sao, điều đó có thể ảnh hưởng thế nào đến tương lai một thiên hà?
- Bạn có tin hiện tượng kìm hãm do quasar phổ biến trong vũ trụ không? Vì sao?
Bài viết liên quan
Mô hình mới làm thay đổi hiểu biết về Thiên Vương và Hải Vương
Các nhà khoa học từ University of Zurich phát triển mô phỏng mới cho lõi của Thiên Vương và Hải Vương. Kết quả cho thấy hai hành tinh này không nhất thiết chỉ là hành tinh 'băng' và giải thích được trường từ kỳ lạ của chúng.
