Bazı memeliler gebeliği geçici olarak durdurur; buna embriyonik diyapauz denir. Örneğin foklarda embriyonun rahme tutunması dişinin yağ rezervleri uygun olduğunda başlar. Yüzlerce memeli bu stratejiyi kullanır, insan embriyoları ise diyapauza girmez.
Genes & Development dergisinde yayımlanan çalışma, fare embriyonik kök hücrelerinde diyapauz durumunun moleküler temelini araştırdı. Önceki işlerde mTOR’un bloke edilmesi, Myc düzeylerinin düşürülmesi veya kromatin düzenleyicilerinin değiştirilmesinin hücreleri düşük enerji moduna ittiği gösterilmişti. Araştırmacılar laboratuvarda Myc eksikliğini taklit eden bir inhibitör ve mTOR inhibisyonu kullandı.
Her iki durumda da hücreler pluripotent kaldı fakat metabolizma, RNA üretimi ve protein sentezi azaldı. Hücreler zorla uzmanlaşmaya direnç gösterdi ve stres sonrasında normal gelişime döndü. Çalışma, farklı streslerin aynı çekirdek yanıtı tetiklediğini ve bunun bir fren mekanizmasıyla ilgili olduğunu gösteriyor.
Zor kelimeler
- diyapauz — Gebeliğin veya embriyon gelişiminin geçici olarak durması
- embriyonik — Erken gelişme dönemindeki hücrelerle veya süreçlerle ilgili
- pluripotent — Farklı hücre türlerine dönüşebilme özelliği olan
- kromatin düzenleyici — DNA ve protein yapısını düzenleyen moleküllerkromatin düzenleyicilerinin
- inhibitör — Bir süreci veya proteini engelleyen ilaç veya madde
- metabolizma — Canlıda enerji ve maddelerin kullanımı süreci
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Embriyonik diyapauz stratejisinin hayvanlar için olası yararları neler olabilir?
- Laboratuvarda hücrelerin stresten sonra normal gelişime dönmesi neden önemlidir?
- Bu çalışmanın hücre biyolojisi veya tıp alanında sağlayabileceği uygulamalar hakkında ne düşünüyorsunuz?
İlgili makaleler
BM raporu: Yardımcı teknolojiye erişim yetersiz
WHO ve UNICEF tarafından yayımlanan BM raporu, yaklaşık bir milyar engelli çocuğun, yetişkinin ve yaşlının ihtiyaç duyduğu yardımcı teknolojiye erişemediğini söylüyor. Rapor ihtiyaçları, erişim engellerini ve önerileri kişisel örneklerle gösteriyor.
ABD'de concierge ve DPC birinci basamak bakımı hızla büyüyor
Yeni çalışma, 2018–2023 arasında ABD'de concierge ve doğrudan birinci basamak bakım (DPC) uygulamalarının ve bu uygulamalarda çalışan klinisyen sayısının önemli ölçüde arttığını gösteriyor. Araştırmacılar erişim ve sahiplik değişiklikleri konusunda uyarıyor.
