Batı Balkanlar'da Kasım 2025 Instagram bot saldırılarıCEFR B2
29 Kas 2025
Uyarlanmıştır: Metamorphosis Foundation, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: Maria Ivanova, Unsplash
Kasım 2025 boyunca Batı Balkanlar'da koordineli bot operasyonları, aktivistlerin ve medya kuruluşlarının Instagram hesaplarını hedef aldı. Meta.mk tarafından 11 ayının 16 ve 23 tarihinde yayımlanan metinler, kampanyaların otomatik platform kurallarından yararlanarak eleştirel sesleri susturmaya çalıştığını bildirdi. İki temel taktik öne çıktı: sahte takipçi akışları ve uygunsuz içerik iddiasıyla kitlesel raporlar.
Sırbistan'da Students in Blockade ana profiline ani ve şüpheli bir takipçi artışı kaydedildi; profile 1 milyondan fazla takipçi vardı. SHARE Foundation'dan Profesör Djordje Krivokapic, hesapların kolektif eylemle geri kazanıldığını, yeni takipçilerin "doğu pazarlarından" geldiğini ve ölçeğin kayda değer kaynak ile organizasyon gerektirdiğini söyledi. IT Blokada saldırının iletişim kanallarını etkilediğini açıkladı.
Kuzey Makedonya'da Sloboden Pechat yaklaşık 70,000 takipçili hesabına yüzlerce aynı bot yorumu geldi; yorumlar yalnızca "like" kelimesini içeriyordu. Bu etkinlik profilin görünürlüğünü azaltmayı ve bir "gölge yasağı" (shadow ban) tetiklemeyi amaçladı. Kuruluş hesabını geçici kilitledi ve 999'dan fazla şüpheli hesaptan takip isteği aldığını bildirdi; okuyuculardan etkileşim isteyerek görünürlüğü geri almaya çalıştı.
Cyber-security uzmanı Božidar Spirovski (BeyondMachines) ücretli bot hizmetlerinin yaygın ve savunmasının zor olduğunu, algoritmaların bu faaliyetleri kendini tanıtma olarak yanlış algılayıp cezalar verebileceğini belirtti. Her iki olay da otomatik moderasyona dayanan platformlara bağımlılığın sivil iletişimi nasıl savunmasız bıraktığını gösteriyor. Saldırganların kimliği ve motivasyonu bilinmiyor; platform müdahaleleri ve kamuoyuna bildirimler zararı sınırlamada belirleyici oldu.
Zor kelimeler
- koordineli — birlikte düzenlenmiş, eş zamanlı yapılan
- sahte — gerçek olmayan, yapay olarak oluşturulan
- kitlesel — çok sayıda insanı veya hesabı içeren
- gölge yasağı — hesabın görünürlüğünün gizlice azaltılması durumu
- algoritma — verileri işleyen ve karar veren bilgisayar kuralıalgoritmaların
- görünürlük — bir hesap veya içeriğin fark edilme ve görünme düzeyigörünürlüğünü
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Bu tür koordineli bot operasyonları sivil iletişimi nasıl etkiler? Örneklerle açıklayın.
- Platformların otomatik moderasyona bağımlılığı hangi riskleri yaratır? Sizce hangi ek adımlar yardımcı olabilir?
- Medya kuruluşlarının görünürlüğü geri almak için okuyuculardan etkileşim istemesi hakkında ne düşünüyorsunuz? Bu yöntem neden etkili ya da etkisiz olabilir?
İlgili makaleler
Yeni çalışma: Beynin mikroskobik parçaları büyük ağları oluşturuyor
Nature Communications’da yayımlanan araştırma, beyin görüntüleri, genetik ve moleküler haritaları birleştirerek hücre ve kimyasalların fMRI ile görülen büyük beyin ağlarına nasıl bağlı olduğunu gösteriyor. Bulgular biliş, yaşlanma ve bazı ruhsal bozukmaları etkileyebilir.
Endonezya'da kadınlara yönelik dijital şiddet artıyor
Son beş yılda Endonezya'da kadın gazeteciler ve aktivistlere yönelik çevrimiçi saldırılar ve taciz daha görünür oldu. Kurbanlar örnekler veriyor, hukuk parçalı ve platformlar sorumluluktan kaçıyor, savunucular daha hızlı önlem istiyor.