Yeni tanı yöntemi, glioblastom tedavisinin etkinliğini kan örnekleriyle izlemeyi mümkün kılıyor. Glioblastom beyin dokusuna yayılıyor, tamamen çıkarılamıyor ve çoğu hasta iki yıl içinde hayatını kaybediyor; beş yıl sonra hayatta olanların oranı yalnızca %10. Önceki bir klinik çalışmada Lyon merkezli Carthera firmasının SonoCloud-9 cihazı terapötik ultrasonla kan-beyin bariyerini açtı ve paklitakselin beyne erişmesini sağladı; SonoCloud-9 şu anda klinik denemeler dışında onaylı bir ürün değildir.
Michigan Üniversitesi'ndeki ekip, kan plazmasından tümör kaynaklı hücre dışı veziküller ve partikülleri (EVP'ler) izole etmek için GlioExoChip adlı bir cihaz geliştirdi. Araştırmacılar ekzosom yüzeylerinde yaygın bir lipidi hedefleyerek kanser kökenli EVP'leri yakaladı ve böylece kan örneklerini bir "sıvı biyopsi"ne dönüştürdüler. Tümör hücreleri öldüğünde EVP salınımı artıyor ve bu artış yakalanmayı kolaylaştırıyor.
Yöntemde tedavi öncesi ve sonrası EVP sayısı sayılıyor; tedavi sonrası sayının tedavi öncesine bölünmesiyle bir oran elde ediliyor. Bu oranın tedavi seansları boyunca artması tedavinin başarılı olduğunu; sabit kalması veya düşmesi ise başarısız olduğunu gösteriyor. Çalışmanın yazarları arasında Northwestern Medicine ve Michigan Üniversitesi'nden isimler bulunuyor ve sonuçlar Nature Communications'da yayımlandı.
Bir sonraki adımlar yöntemin diğer glioblastom tedavileriyle doğrulanması ve farklı kanser türlerinde kullanılıp kullanılamayacağının araştırılmasıdır. Ekip patent başvurusu yaptı, teknoloji için iş ortakları arıyor ve ana finansman Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) tarafından sağlandı; ayrıca Carthera çalışmaya ayni destek verdi.
Zor kelimeler
- glioblastom — hızlı büyüyen ve zor tedavi edilen beyin kanseri
- kan-beyin bariyeri — kanda olan maddelerin beyne geçmesini sınırlayan yapıkan-beyin bariyerini
- plazma — kandan hücreler çıkarıldıktan sonra kalan sıvıkan plazmasından
- ekzosom — hücrelerin dışarı gönderdiği küçük zarla çevrili parçacıkekzosom yüzeylerinde
- hücre dışı vezikül — hücrelerden salınan, içerik taşıyan küçük kesecikhücre dışı veziküller
- ultrason — yüksek frekanslı ses dalgası kullanan tıbbi yöntemultrasonla
- patent — bir buluşun haklarını korumaya yönelik resmi belgepatent başvurusu
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Bu yöntemin glioblastom tedavisinde yaygın kullanımı hangi faydaları ve sınırlamaları getirebilir? Sebepleriyle açıklayın.
- Sıvı biyopsinin farklı kanser türlerinde uygulanması hastalar ve klinik çalışmalar için ne gibi değişiklikler sağlayabilir? Örnek verin.
- Bir araştırma ekibinin patent başvurusu yapmasının ve iş ortakları aramasının olası avantajları nelerdir? Bu durum sonuçların ticarileşmesi üzerinde nasıl etkiler yaratabilir?
İlgili makaleler
Kanser hücrelerine yönelik ilaç etkileşimini ölçen yeni biyosensör
Araştırma, PRMT5 adlı proteinin kanser hücrelerine özgü formuyla ilaçların nasıl etkileştiğini canlı hücrelerde ölçen bir biyosensör yöntemi sunuyor. Yöntem MTAP eksikliği olan tümörlerde seçici ilaç geliştirmeye yardımcı olabilir.
