Grote taalmodellen en het publieke debatCEFR B1
16 apr 2026
Gebaseerd op Daria Dergacheva, Global Voices • CC BY 3.0
Foto door Brett Jordan, Unsplash
De komst van grote taalmodellen nadat OpenAI ChatGPT beschikbaar maakte voor miljarden mensen in november 2022 veranderde het publieke debat over kunstmatige intelligentie. Het onderwerp staat ook in 2026 nog steeds centraal. Generatieve AI heeft verschillende effecten: het verstoorde het onderwijs, gaf sommige programmeurs nieuwe hulpmiddelen en werd ingezet in oorlogssituaties.
Veel AI-bedrijven hebben nog geen winstgevend businessmodel en kunnen geen duidelijke voorstellen doen. Toch promoten leidinggevenden vaak antropomorfe voorstellingen van hun modellen. Sommige bedrijven zijn verbonden met grote technologie-investeerders: Google ontwikkelt Gemini, Microsoft investeerde in Anthropic en OpenAI, en Meta heeft Llama.
Er is ook verwarring door vaktaal: modellen werden beschreven als "trained" op een groot "corpus" en fouten werden "hallucinations" genoemd. Onderzoekers merken op dat het om statistische fouten gaat; sommige schattingen noemen dat modellen in ongeveer 25–30 procent van de gevallen onjuist zijn. Experts pleiten voor ander taalgebruik en voor meer aandacht voor veiligheid, rechten en menselijke creativiteit.
Moeilijke woorden
- taalmodel — Computerprogramma dat taal produceert en begrijpttaalmodellen
- komst — Het verschijnen of begin van iets nieuws
- verstoren — Iets storen of op een negatieve manier onderbrekenverstoorde
- hulpmiddel — Voorwerp of programma dat werk vergemakkelijkthulpmiddelen
- winstgevend — Meer geld opleveren dan kosten
- leidinggevende — Iemand die een team of organisatie bestuurtleidinggevenden
- antropomorf — Menselijke eigenschappen toekennen aan niet-mensenantropomorfe
- statistisch — Gebaseerd op gegevens en berekeningenstatistische
- veiligheid — Bescherming tegen gevaar of schade
- onderzoeker — Persoon die systematisch informatie onderzoektOnderzoekers
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Denk je dat scholen genoeg doen tegen de verstoring door AI? Waarom wel of niet?
- Moeten bedrijven volgens jou meer aandacht besteden aan veiligheid en rechten van mensen? Leg kort uit.
- Hoe zou jij AI veilig willen gebruiken in je werk of studie? Geef één of twee voorbeelden.
Gerelateerde artikelen
Dzoodzo Baniwa wint prijs voor inheemse oplossingen tegen klimaatcrisis
Dzoodzo Baniwa uit het Alto Río Negro-territorium won een prijs van de Bunge Foundation voor zijn werk rond de klimaatcrisis en innovatieve landbouwoplossingen. Hij verbindt voorouderlijke kennis met wetenschappelijke praktijk en ontwikkelde een waterpompsysteem zonder elektriciteit.
Chinese autofabrikanten zetten in op Afrika voor elektrische auto's
Chinese fabrikanten breiden uit naar Afrika nadat de thuismarkt verzadigd raakte en de VS en EU handelsbarrières invoerden. Projecten in Marokko, Zuid-Afrika, Kenia en Oeganda tonen productie, verkoop en beleid voor elektrische voertuigen.
Virtueel Science Journalism Forum en lessen uit de pandemie
Het Science Journalism Forum (30 August—2 September) is dit jaar volledig virtueel en brengt wetenschapsjournalisten samen. Deborah Blum geeft een keynote over lessen uit de COVID-19-pandemie en er is extra aandacht voor ontwikkelingslanden.
Leren lopen met een robotische onderbeenprothese verandert het lichaamsbeeld
Een studie onderzoekt hoe mensen een robotische onderbeenprothese in hun lichaamsbeeld opnemen tijdens oefening. Deelnemers verbeterden in lopen, maar hun waarneming van hun bewegingen werd onnauwkeurig en soms te positief.
Algoritmen verklaren omzetting van propaan naar propeen
Onderzoekers van de University of Rochester ontwikkelden algoritmen die laten zien welke atomaire kenmerken bepalen hoe propaan verandert in propeen. De inzichten helpen om katalysatoren te begrijpen en kunnen producenten helpen efficiënter te werken.