Onderzoekers hebben kunstmatige intelligentie ingezet om het monkeypox-virus (MPXV) te bestrijden. MPXV veroorzaakt mpox, een ziekte die ernstig kan zijn voor kinderen, zwangere vrouwen en mensen met een verzwakt immuunsysteem. De uitbraak in 2022 besmette wereldwijd meer dan 150.000 mensen en veroorzaakte bijna 500 doden. Tijdens die uitbraak werden bestaande pokkenvaccins hergebruikt, maar die vaccins zijn complex en kostbaar om te produceren.
Wetenschappers in Italië identificeerden eerst twaalf antilichamen in bloed van mensen die met MPXV waren geïnfecteerd of waren gevaccineerd. Ze wisten dat deze antilichamen het virus neutraliseerden, maar niet welk oppervlakte-eiwit ze precies richtten. Een team van The University of Texas at Austin gebruikte daarop AlphaFold 3 om te voorspellen welke van de ongeveer 35 oppervlakte-eiwitten als doel dienen. Het model voorspelde met hoge zekerheid dat meerdere antilichamen binden aan het virale eiwit OPG153, en laboratoriumtesten bevestigden die voorspelling.
Muizen die werden geïnjecteerd met een ontworpen variant van OPG153 maakten vervolgens antilichamen aan die MPXV neutraliseren. UT-onderzoeker Jason McLellan, mede-eerstauteur en hoogleraar scheikunde, noemde de vondst onverwacht omdat OPG153 eerder niet werd gezien als vaccin- of therapiedoel. Het team beschreef de werkwijze als omgekeerde vaccinologie: men begon met antilichamen van overlevenden, vond het virale doel en ontwierp daarna een antigeen om een vergelijkbare immuunreactie op te wekken.
De onderzoekers verwachten dat de ontdekking kan leiden tot een specifiek vaccinantigeen of tot antilichaamtherapieën die eenvoudiger en goedkoper te produceren zijn dan vaccins met het hele virus. UT Austin heeft een octrooiaanvraag ingediend voor het gebruik van OPG153 en afgeleiden als vaccinantigeen; een Italiaanse stichting diende een octrooiaanvraag in voor antilichamen die OPG153 targeten. Het onderzoek kreeg deels financiering van de Welch Foundation.
Moeilijke woorden
- kunstmatige intelligentie — computersystemen die zelf leren en voorspellen
- antilichaam — eiwit van immuunsysteem dat ziekte bestrijdtantilichamen
- neutraliseren — onschadelijk maken van een virus of stofneutraliseerden
- oppervlakte-eiwit — eiwit op buitenkant van een virusdeeltjeoppervlakte-eiwitten
- antigeen — stof die immuunsysteem reactie oproept
- omgekeerde vaccinologie — methode van beginnen bij antilichamen om vaccin te ontwerpen
- octrooiaanvraag — verzoek om wettelijke bescherming voor een uitvinding
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Welke mogelijke voordelen en risico's zie je bij het gebruik van kunstmatige intelligentie om virale doelwitten te voorspellen? Geef voorbeelden uit de tekst.
- Waarom kan een specifiek vaccinantigeen volgens de onderzoekers eenvoudiger en goedkoper te produceren zijn dan een vaccin met het hele virus? Leg uit met informatie uit het artikel.
- Zou je als beleidsmaker investeren in onderzoek naar omgekeerde vaccinologie en antilichaamtherapieën? Waarom wel of niet?
Gerelateerde artikelen
Vaderlijke blootstelling aan microplastics beïnvloedt nageslacht
Een muizenstudie gepubliceerd in het Journal of the Endocrine Society toont dat vaders die aan microplastics werden blootgesteld, hun nakomelingen meer metabole problemen geven. Veranderingen in kleine RNA's in sperma lijken een rol te spelen.
Burgerwetenschap helpt meten van gezondheid en SDG's
Een systematische review concludeert dat burgerwetenschap waardevol is voor het volgen van veel gezondheid- en welzijnsdoelen in de SDG's en de WHO Triple Billion Targets. Ook praktijkvoorbeelden tonen hoe lokale gegevens hiaten kunnen dichten.
Vetten in zuigelingenvoeding kunnen vroege leververvetting beïnvloeden
Een dierstudie met pasgeboren biggen toont dat het type vet in zuigelingenvoeding invloed kan hebben op vetophoping in de zich ontwikkelende lever. Voedingen met middellange-keten vetzuren leidden sneller tot tekenen van steatotische leverziekte.
Weinig nieuwe kinderantibiotica, experts waarschuwen
Internationale gezondheidsexperts zeggen dat er te weinig nieuwe antibiotica voor jonge kinderen in ontwikkeling zijn. Het 2026 Benchmark-rapport laat zien dat middelen in ontwikkeling afnemen en dat veel landen in Sub‑Sahara Afrika geen kinderantibiotica hebben.
