Biến đổi khí hậu làm lượng mưa kém tin cậy hơn, trong khi nhu cầu lương thực tăng lên. Hiện chỉ khoảng 6% diện tích canh tác ở châu Phi được tưới và dưới một phần năm diện tích trồng trên toàn cầu có tưới. Các trang trại nhỏ cung cấp khoảng bốn phần năm thực phẩm tiêu thụ ở châu Á và hạ Sahara, và với dự báo dân số gần 10 tỷ vào năm 2050, sản lượng nông nghiệp cần tăng khoảng 60%—điều này đặt áp lực lớn lên nông dân nhỏ.
Colback của IFC nhấn mạnh rằng các hệ thống tưới nhỏ do nông dân dẫn dắt là lựa chọn thực tế để thích ứng. Những hệ thống này có thể được chia sẻ, sở hữu riêng hoặc cung cấp như một dịch vụ; chúng thường yêu cầu đầu tư thấp hơn dự án lớn, đem lại lợi tức cao hơn, dễ bảo trì và trao quyền quản lý cho nông dân. Công nghệ như tưới chính xác và cảm biến đất cho phép đưa nước trực tiếp tới rễ và đo ẩm đất theo thời gian thực.
Châu Phi có nhiều tầng chứa nước ngầm, với vùng nước cách mặt đất trong vòng 7 mét và có thể tiếp cận bằng máy bơm. Hệ thống chạy bằng năng lượng mặt trời tạo ra 95–97% vết phát thải nhỏ hơn so với máy bơm dùng dầu diesel hoặc điện lưới. Ví dụ cụ thể: ở Kenya, một nông dân lắp hệ thống năng lượng mặt trời thu nước mưa, bơm lên bể cao và phân phối qua ống chôn, trồng cà chua quanh năm và thu hơn KES 40,000 (khoảng US$400) trong một vụ; ở Ghana, nơi dưới 3% đất được tưới, Dự án Nông nghiệp Thương mại Ghana đầu tư US$62 triệu để hiện đại hóa tưới và thoát nước, giúp năng suất lúa tăng từ 4.5 tấn/ha (2017) lên khoảng 5.5 tấn/ha và trợ lợi cho khoảng 14,000 người.
Mở rộng tưới ở quy mô lớn đòi hỏi chi phí đáng kể (ước tính US$26 tỷ đến US$50 tỷ mỗi năm trong hai thập kỷ tới) và phải giải quyết các thách thức: mặt nước hạn chế, cạn kiệt nước ngầm, nhiễm mặn, dòng chảy bề mặt, thị trường rời rạc và thiếu tín dụng cho nông hộ. Colback cho biết đã có các giải pháp thực tiễn, như blended finance, thực hành quản lý tốt hơn, quản trị hợp tác và hiệp định nước xuyên biên giới; ông cũng nêu Chương trình về khan nước của FAO và cẩm nang chung của IFC và IFAD làm khuôn khổ tham khảo.
Từ khó
- tầng chứa nước ngầm — lớp đất hoặc đá chứa nước dưới mặt đất
- tưới chính xác — kỹ thuật đưa nước chính xác tới rễ cây
- nông hộ — hộ gia đình sản xuất nông nghiệp nhỏ
- sản lượng — lượng sản phẩm thu được trong một mùa
- năng suất — số lượng sản phẩm trên mỗi đơn vị đất
- cạn kiệt — hết dần nguồn tài nguyên hoặc vật chất
- quy mô lớn — phạm vi hoặc kích thước ở mức lớn
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bài nói các hệ thống tưới nhỏ do nông dân dẫn dắt là giải pháp thực tế. Theo bạn, lợi thế và khó khăn chính khi áp dụng mô hình này ở cộng đồng nông thôn là gì?
- Các công nghệ như năng lượng mặt trời và cảm biến đất được nêu là hỗ trợ. Bạn nghĩ việc mua và bảo trì những công nghệ này với nông hộ nhỏ có thể gặp trở ngại gì?
- Bài nêu cần giải quyết vấn đề như hạn hán, cạn kiệt nước ngầm và thiếu tín dụng. Nếu bạn là người ra chính sách, bạn sẽ ưu tiên giải pháp nào trước và vì sao?
