Nghiên cứu đăng trên Journal of Clinical Investigation dùng mô hình chuột để kiểm tra liệu củng cố nhịp sinh học có thể cải thiện phục hồi sau đột quỵ hay không. Nhóm nghiên cứu tập trung vào hệ glymphatic, mạng lưới vận chuyển dịch não tủy giúp loại bỏ chất thải khỏi não. Maiken Nedergaard và phòng thí nghiệm của bà phát hiện hệ này vào năm 2012, và công trình do Lauren Hablitz dẫn đầu báo cáo vào năm 2020 rằng hoạt động glymphatic tuân theo nhịp hàng ngày độc lập với giấc ngủ.
Các nhà khoa học thử nhiều can thiệp: điều chỉnh ánh sáng theo thời gian, melatonin, thuốc KL001 và ăn theo thời gian giới hạn. Mỗi can thiệp đều tăng chức năng glymphatic ở động vật khỏe mạnh. Sau đó họ áp dụng KL001 và ăn theo thời gian giới hạn cho chuột bị đột quỵ; điều trị bắt đầu ba ngày sau sự kiện, ngoài khung thời gian cho liệu pháp tiêu cục máu đông cấp cứu.
Chuột được điều trị cho thấy phục hồi vận động tốt hơn, thể tích tổn thương nhỏ hơn, dòng chảy glymphatic cải thiện và mức cytokine viêm trong não thấp hơn. Các tác giả đề nghị rằng việc loại bỏ phân tử viêm kém có thể làm phục hồi kém hơn vì tín hiệu có hại tích tụ. Kết quả hiện chỉ ở mô hình động vật và cần thêm nghiên cứu lâm sàng.
Từ khó
- củng cố — làm cho điều gì đó mạnh hơn, bền hơn
- nhịp sinh học — chu kỳ hoạt động sinh lý theo ngày
- glymphatic — mạng lưới trong não thoát chất thải
- dịch não tủy — chất lỏng trong não và tủy sống
- melatonin — hormone giúp điều chỉnh giấc ngủ và nhịp
- phục hồi — trở lại trạng thái khỏe hơn sau bệnh
- cytokine — phân tử tín hiệu gây hoặc giảm viêm
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Tại sao các tác giả cho rằng loại bỏ phân tử viêm kém có thể làm phục hồi kém hơn?
- Nghiên cứu này chỉ ở mô hình động vật; bạn nghĩ bước tiếp theo để kiểm tra trên người nên là gì?
- Bạn có thể làm gì trong đời sống hàng ngày để củng cố nhịp sinh học của mình?
Bài viết liên quan
Microrobot NPCbot dùng tế bào gốc chữa tổn thương tủy sống
Nhóm nghiên cứu ở Zurich phát triển một microrobot mang tế bào gốc kết hợp hạt nano từ để hướng và kích thích tế bào tại chỗ tổn thương tủy sống. Thử nghiệm trên cá và chuột cho thấy cải thiện chức năng và không thấy tác dụng phụ rõ rệt.
Thời điểm trong ngày ảnh hưởng hiệu quả hóa trị cho glioblastoma
Nghiên cứu cho thấy thời điểm trong ngày có thể làm thay đổi hiệu quả thuốc temozolomide ở bệnh nhân glioblastoma. Hoạt động của enzyme MGMT và mức methyl hóa thay đổi theo nhịp hàng ngày, gợi ý hướng điều trị theo thời gian.
