Các nhà khảo cổ vừa khai quật phần còn lại của một bồn lớn lót đá tại thành cổ Gabii, ở cách Rome 11 miles về phía đông. Một phần bồn được khoét thẳng vào nền đá, và cấu trúc này được xác định có niên đại khoảng 250 BCE, với một số phần có thể còn cổ hơn. Bồn nằm ở trung tâm thành phố, gần ngã tư chính, nên vị trí và kích thước cho thấy đây có thể là một bể tắm tráng lệ liên kết với một forum hoặc một không gian công cộng quan trọng khác. Đồng thời, cấu trúc có dấu hiệu là một công trình kỹ thuật lớn.
Marcello Mogetta từ University of Missouri, giám đốc Gabii Project từ năm ngoái, nói rằng phát hiện cho thấy người La Mã thời đầu đã dùng kiến trúc đồ sộ như một công cụ diễn đạt chính trị: "Khám phá này cho chúng ta một cái nhìn hiếm hoi về cách người La Mã thời đầu thử nghiệm quy hoạch đô thị." Các phát hiện trước đây tại Gabii, như Area F Building với các bậc thang cắt vào sườn miệng núi lửa, và các công trình lát đá, cho thấy người xây dựng La Mã học hỏi từ mô hình Hy Lạp, kết hợp tiện ích và trưng bày công cộng.
Bộ Văn hóa Italy đã công nhận di chỉ là một công viên khảo cổ và hiện do Musei e Parchi Archeologici di Praeneste e Gabii quản lý. Quyết định này hỗ trợ công việc dài hạn của đội quốc tế Gabii Project. Công tác khai quật sẽ tiếp tục vào mùa hè tới với sự hỗ trợ của General Directorate of Museums in Italy; các nhà khảo cổ dự định loại bỏ vật liệu lấp bồn và nghiên cứu khu vực lát đá lớn gần đó. Họ cũng sẽ điều tra một điểm bất thường đã được quét nhiệt phát hiện, có thể là đền thờ hoặc tòa nhà công lớn khác.
Cuộc khai quật đã thu hồi nhiều hiện vật từ các lớp bỏ hoang của bồn, bao gồm:
- đồ gốm còn nguyên
- đèn dầu
- lọ đựng nước hoa
- chén có chữ khắc bất thường
Một số đồ vật có thể là lễ vật tôn giáo hoặc vật bị bỏ đi khi bể được đóng theo nghi lễ khoảng 50 CE. Nhóm hy vọng ghép nối các hạng mục và hiện vật để tái dựng quá trình phát triển của Gabii và làm sáng tỏ sự tiến triển của kiến trúc đồ sộ La Mã và quy hoạch đô thị.
Từ khó
- khai quật — đào đất để tìm tư liệu khảo cổ
- niên đại — thời gian một vật thuộc về trong lịch sử
- kiến trúc đồ sộ — công trình xây dựng lớn, hoành tráng
- quy hoạch đô thị — kế hoạch tổ chức không gian trong thành phố
- di chỉ — nơi có dấu tích văn hóa hoặc khảo cổ
- lễ vật — vật dâng cho thần linh hoặc trong tôn giáo
- quét nhiệt — kỹ thuật đo nhiệt để phát hiện cấu trúc
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ vì sao kiến trúc đồ sộ có thể được dùng như một công cụ diễn đạt chính trị? Hãy nêu hai lý do.
- Việc công nhận di chỉ là công viên khảo cổ có thể mang lại lợi ích và thách thức gì cho công tác khai quật và cộng đồng địa phương?
- Những hiện vật như đồ gốm và đèn dầu có thể giúp các nhà khảo cổ tái dựng lịch sử Gabii như thế nào? Hãy nêu ví dụ cụ thể.
Bài viết liên quan
Aguada Fénix: tượng đài lớn thay đổi hiểu biết về nghi lễ Maya
Một tượng đài khổng lồ ở Aguada Fénix, Tabasco (đông nam Mexico), có niên đại khoảng 1,000 BCE, được phát hiện bằng lidar và khai quật cho thấy công dụng nghi lễ như một cosmogram. Các phát hiện cho thấy tổ chức lãnh đạo hợp tác chứ không phải một vua duy nhất.