Nhóm nghiên cứu do Charlotte Debras và Adrian Jaeggi từ Institute of Evolutionary Medicine (University of Zurich) dẫn dắt đã khảo sát phản ứng hormon oxytocin trong bối cảnh cạnh tranh nhóm bằng các trận bóng đá tổ chức với cộng đồng Tsimane ở Amazon, Bolivia. Tsimane được chọn vì lối sống và mối quan hệ xã hội có thể ảnh hưởng tới hormon. Các nhà khoa học thu mẫu nước tiểu của người chơi trước và sau trận để xác định thay đổi nồng độ.
Phân tích cho thấy mô hình phản ứng: oxytocin tăng mạnh nhất sau trận với đối thủ quen thuộc trong cùng cộng đồng; mức tăng nhỏ hơn khi các đội đến từ cộng đồng khác; và oxytocin cũng tăng khi người Tsimane gặp đối thủ không phải Tsimane. Nhóm tác giả cho rằng oxytocin phản ứng theo mức độ nổi bật của đối phương, tức tăng với cả kẻ cạnh tranh quen thuộc lẫn một nhóm ngoài rõ rệt.
Nghiệp vụ cho thấy sự khác biệt theo giới: nam giới biểu hiện thay đổi oxytocin quanh thời điểm thi đấu, trong khi phụ nữ không có biến đổi rõ rệt trước và sau trận. Tác giả nêu vài nguyên nhân khả dĩ, bao gồm mức nền cao hơn ở một số phụ nữ cho con bú, tần suất tham gia thi đấu khác nhau và giả thuyết "chiến binh nam" về xu hướng đầu tư hơn của nam giới vào cạnh tranh nhóm. Một giới hạn quan trọng của nghiên cứu là không thể phân biệt liệu oxytocin chủ yếu thúc đẩy sự đoàn kết trong đội hay khuyến khích cạnh tranh với đội đối thủ. Jaeggi ghi nhận oxytocin liên quan tới xung đột nhóm ở nhiều loài, từ cá tới tinh tinh. Kết quả được đăng trên Proceedings of the Royal Society B.
Từ khó
- oxytocin — một loại hormon liên quan tới cảm xúc xã hội
- cạnh tranh — hành động tranh giành lợi ích hoặc ưu thế
- cộng đồng — nhóm người sống chung hoặc có liên hệ xã hội
- nồng độ — lượng chất đo được trong một đơn vị mẫu
- phản ứng — đáp ứng sinh học hoặc hành vi với tác nhân
- đoàn kết — tình trạng hỗ trợ và gắn kết giữa các thành viên
- mức nền — mức hormon cơ bản trước khi có thay đổi
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ vì sao oxytocin tăng khác nhau khi gặp đối thủ quen thuộc so với đối thủ từ cộng đồng khác? Hãy nêu ít nhất một lý do dựa trên bài.
- Nghiên cứu không phân biệt được oxytocin thúc đẩy đoàn kết hay khuyến khích cạnh tranh. Theo bạn, hệ quả xã hội nào khác có thể quan sát được nếu oxytocin làm tăng đoàn kết đội?
- Nghiên cứu ghi nhận khác biệt theo giới. Bạn có thể đề xuất một yếu tố văn hóa hoặc sinh học giải thích khác biệt này không?
