Một phân tích tổng hợp công bố trên Proceedings B kết luận rằng nhiều nhóm động vật có xương sống có số loài thực tế lớn hơn số loài được công nhận. Nhóm nghiên cứu, với tác giả cao cấp John Wiens của Đại học Arizona và tác giả đầu Yinpeng Zhang, tìm thấy trung bình mỗi loài được phân loại dựa trên hình thái có khoảng hai loài ẩn mà phân tử học mới chỉ ra là các dòng dõi khác nhau.
Những loài ẩn trông gần như giống hệt về hình thái nhưng khác về DNA; theo Wiens, nhiều trường hợp có thể đã tiến hóa tách biệt trong một triệu năm hoặc lâu hơn. Việc giải trình tự phân tử đã trở nên rẻ hơn và dễ thực hiện, nên các nhà khoa học hiện so sánh DNA giữa các quần thể để phát hiện đa dạng ẩn. Nhóm nghiên cứu tổng hợp hơn ba trăm nghiên cứu và so sánh các phương pháp ước tính loài ẩn để hỗ trợ nghiên cứu tương lai.
Nghiên cứu nêu rõ hậu quả quan trọng cho bảo tồn: khi một loài có phân bố rộng bị tách thành nhiều loài, mỗi loài mới có phạm vi nhỏ hơn và thường dễ bị tuyệt chủng hơn. Ít loài ẩn được mô tả hoặc đặt tên chính thức, nên chúng thiếu công nhận và bảo vệ pháp lý. Zhang cũng cảnh báo việc quản lý không biết về đa dạng ẩn có thể dẫn đến lai tạo vô tình giữa các loài khác nhau.
- Vấn đề chính: số loài có thể bị đánh giá thấp.
- Nguyên nhân: giống hình thái nhưng khác di truyền.
- Hệ quả: phạm vi nhỏ hơn, rủi ro bảo tồn cao hơn.
Từ khó
- phân tích tổng hợp — kết hợp kết quả nhiều nghiên cứu
- loài ẩn — nhóm sinh vật giống nhau nhưng khác di truyền
- phân tử học — nghiên cứu vật liệu di truyền như DNA
- hình thái — dáng vẻ hoặc cấu trúc bề ngoài của sinh vậtgiống hình thái, dựa trên hình thái
- giải trình tự phân tử — xác định thứ tự bazơ trong phân tử DNA
- lai tạo — giao phối giữa hai nhóm sinh vật khác nhaulai tạo vô tình
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Theo bạn, việc phát hiện nhiều loài ẩn sẽ ảnh hưởng thế nào đến ưu tiên bảo tồn trong một khu vực? Hãy nêu lý do và một ví dụ giả định.
- Những khó khăn pháp lý và hành chính nào có thể xuất hiện khi mô tả và đặt tên các loài ẩn? Bạn đề xuất giải pháp nào đơn giản và thực tế?
- Việc giải trình tự phân tử trở nên rẻ hơn có thể thay đổi phương pháp nghiên cứu ngoài đồng như thế nào? Hãy nghĩ tới lợi ích và rủi ro cho quản lý đa dạng sinh học.
Bài viết liên quan
Mô phỏng đập hải ly giúp phục hồi sông suối
Nghiên cứu tổng hợp cho thấy đập nhân tạo mô phỏng hành vi hải ly có thể làm cho sông suối bền hơn trước biến đổi khí hậu. Nhóm do Washington State University dẫn đầu đã rà soát nhiều công trình nghiên cứu và ghi nhận các lợi ích môi trường.
